Sultanahmet, Ayasofya, Sultanahmet Camii ve Topkapı Sarayı'nın birkaç yüz metre içinde toplandığı, Tarihi Yarımada'daki UNESCO Dünya Mirası alanının kalbidir. Bizans'ın imparatorluk merkezi ile Osmanlı'nın saray ve cami külliyeleri burada üst üste biner. İstanbul'a ilk kez gelen hemen herkes gezisine buradan başlar.
Bu sayfada7
Açık hava müzesinde yaşayan bir meydan
Sultanahmet sabahları ezan sesi, tramvay çanı ve simit tezgâhlarının açılışıyla uyanır. Öğleye doğru rehberli gruplar, okul gezileri ve dünyanın dört bir yanından gelen ziyaretçilerle dolar; akşamüstü ise ışıklandırılan kubbelerin altında yerli aileler çimlere yayılır. Burada klasik bir mahalle dokusu aramak yerine, insanların hâlâ namaz kıldığı, çay içtiği ve buluştuğu bir açık hava müzesinde dolaştığınızı düşünmek daha doğru olur.
Semtin sınırları kabaca Gülhane Parkı'ndan Arasta Çarşısı'na, Divanyolu'ndan Cankurtaran yokuşlarına kadar uzanır. Topkapı Sarayı'nın surları kuzeydoğuyu kapatır, güneyde ise arazi Marmara'ya doğru belirgin biçimde alçalır. Bu eğimi planınıza katın: Sultanahmet şehrin birinci tepesindedir ve sokaklar her yönden denize iner.
Araba yarışlarından sultan camisine: katman katman tarih
Bugünkü meydan, Roma döneminde inşasına başlanan ve Konstantin'in 4. yüzyılda şehri başkent yapmasıyla büyütülen Hipodrom'un üzerindedir. Pistin orta şeridi hâlâ okunabilir: Karnak'tan getirilen Dikilitaş, Delfi'den taşınan Yılanlı Sütun ve kaplamaları sökülmüş Örme Dikilitaş aynı hat üzerinde sıralanır.
Hipodrom'un hemen güneyinde yüzyıllar boyunca Bizans imparatorlarının oturduğu Büyük Saray yer alıyordu. Justinianus, 532'deki Nika İsyanı'nda yanan bazilikanın yerine 537'de bugünkü Ayasofya'yı tamamlattı. 1453'ten sonra Osmanlılar sarayı Sarayburnu'na taşıdı; I. Ahmed'in 1609–1616 yılları arasında Sedefkâr Mehmed Ağa'ya yaptırdığı cami ise semte adını verdi. Böylece Sultanahmet, iki imparatorluğun gösteriş mekânını aynı meydanda buluşturan ender yerlerden biri oldu.
Önce görmeniz gereken yapılar
- Ayasofya-i Kebir Camii: 537'den bu yana ayakta duran dev kubbe; 2020'den beri yeniden cami. Yabancı ziyaretçiler ayrı bir girişten biletle üst galeriyi geziyor, zemin kat ibadete ayrılmış durumda. Uygulama değişebildiği için güncel bilgiyi resmi kaynaktan kontrol edin.
- Sultanahmet Camii: altı minaresi ve içerideki mavi tonlu İznik çinileriyle Mavi Cami diye de anılır; namaz vakitlerinde turist ziyaretine kısa süre kapanır.
- Topkapı Sarayı: yaklaşık dört yüzyıl boyunca Osmanlı yönetiminin merkezi. Avlular, Harem ve Kutsal Emanetler Dairesi için en az yarım gün ayırın.
- Yerebatan Sarnıcı: 6. yüzyıldan kalma yeraltı su deposu; ters ve yan duran Medusa başlı sütun kaideleri en çok merak edilen köşesidir.
- Aya İrini: Topkapı'nın birinci avlusunda, fetihten sonra camiye çevrilmemiş ender Bizans kiliselerinden biri.
- İstanbul Arkeoloji Müzeleri: İskender Lahdi'nden Kadeş Antlaşması tabletine uzanan koleksiyonuyla kolayca yarım gün doldurur.
- Türk ve İslam Eserleri Müzesi: Hipodrom'a bakan İbrahim Paşa Sarayı'nda halı, el yazması ve ahşap eserler.
Hipodrom'dan Gülhane'ye yarım günlük yürüyüş
- Divanyolu kenarındaki küçük ve zarif Firuz Ağa Camii önünden başlayın, ardından meydanın kuzey ucundaki Kayzer II. Wilhelm'in hediyesi Alman Çeşmesi'ne yürüyün.
- Hipodrom'un orta şeridini boydan boya geçip dikilitaşların kaidelerindeki kabartmalara bakın; Theodosius'un imparatorluk locasından yarışları izlediği sahneyi arayın.
- Sultanahmet Camii'nin avlusuna Hipodrom tarafındaki kapıdan girin, caminin arkasından Arasta Çarşısı'na inip Büyük Saray Mozaikleri Müzesi'ni gezin.
- Yeniden yukarı çıkıp Ayasofya ile Sultanahmet Camii arasındaki parkta, iki kubbeyi karşı karşıya gören fıskiye çevresinde kısa bir mola verin.
- Ayasofya'nın arkasındaki Soğukçeşme Sokağı'nın ahşap evleri boyunca yürüyüp Gülhane Parkı'na inin.
Közde köfte, sıcak simit, ince belli bardakta çay
Sultanahmet'in sofrası sade ve doyurucudur. Semt, közde pişirilip yanında fasulye piyazı ve acı sosla servis edilen ızgara köfteyle özdeşleşmiştir; bu yemek pek çok İstanbullu için semtin adıyla birlikte anılır. Divanyolu boyunca esnaf lokantalarında günün tencere yemekleri, mercimek çorbası ve tereyağlı pilav bulunur; öğle saatlerinde sıcak yemek yemek isteyen aileler için en pratik seçenek bunlardır.
Meydanda seyyar arabalarda satılan simit, közde mısır ve kış aylarında kestane hızlı bir ara öğün olur. Yemek sonrası bir fincan Türk kahvesi ya da tavşan kanı çay semt kültürünün doğal parçasıdır.
Çocuklu aileler için pratik notlar
Hipodrom ve Ayasofya çevresi büyük ölçüde yayalaştırılmış ve düzdür, bebek arabasıyla rahatça dolaşılır. Buna karşılık Yerebatan Sarnıcı'nın giriş-çıkışında ve Topkapı'nın bazı bölümlerinde merdiven vardır. Yaz öğlenlerinde meydan neredeyse gölgesizdir; su, şapka ve güneş kremi yanınızda olsun.
Çocuklar için en iyi mola noktası Gülhane Parkı'dır: yaşlı çınarlar, oyun alanları ve geniş çimler bulunur. Camilerde kadınların başını örtmesi, herkesin dizleri ve omuzları kapatan kıyafet giymesi beklenir; girişlerde örtü verilse de yanınızda bulundurmak zaman kazandırır. Ayrıntılar cami ziyaret adabı rehberimizde.
Sareban Hotel'den Sultanahmet'e nasıl gidilir?
Küçük Ayasofya'daki otelimizden Sultanahmet Meydanı'na yürüyerek varmak genellikle on-on beş dakika sürer. En keyifli yol, mahallenin arka sokaklarından Mozaik Müzesi ve Arasta Çarşısı yönüne tırmanıp Sultanahmet Camii'nin arka avlusundan meydana çıkmaktır; böylece yokuşu kademeli çıkar, ana caddelerin kalabalığına en son karışırsınız.
Tramvay tercih ederseniz T1 hattının Sultanahmet durağı meydanın hemen kenarındadır. Otelin konumunu ve çevresini görmek için konum sayfamıza bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Sultanahmet'i gezmek için kaç gün yeterli?
Ayasofya, Sultanahmet Camii, Yerebatan ve Hipodrom bir tam günde görülebilir. Topkapı Sarayı ve Arkeoloji Müzeleri eklenince iki gün çok daha rahat bir tempo sağlar. İstanbul'da 1 gün rotamız iyi bir başlangıç noktasıdır.
Meydanın içinde mi, yakın bir arka mahallede mi kalmak daha iyi?
Küçük Ayasofya ve Cankurtaran gibi birkaç sokak aşağıdaki mahalleler yürüme mesafesini korurken akşamları çok daha sakin bir ortam sunar. Sultanahmet'te nerede kalınır yazımız mahalleleri tek tek karşılaştırıyor.
Akşamları Sultanahmet'te ne yapılabilir?
Işıklandırılan Ayasofya ile Sultanahmet Camii arasındaki parkta yürümek, serin yaz akşamlarında meydanda oturmak ve Ramazan'da kurulan etkinlik alanını gezmek aile dostu seçeneklerdir. Daha fazlası akşamları Tarihi Yarımada yazımızda.
