Cankurtaran ve Ahırkapı, Sultanahmet Camii ile Topkapı Sarayı surlarının hemen altında, Marmara'ya inen yokuşlara kurulmuş küçük bir kıyı mahallesidir. Restore edilmiş ahşap evlerdeki konukevleri, deniz manzaralı teraslar ve hâlâ yanıp sönen Ahırkapı Feneri semtin simgeleridir. Anıtlara birkaç dakika uzaklıkta olduğu hâlde akşamları belirgin biçimde sakinleşir.
Bu sayfada7
Saray duvarı ile deniz duvarı arasında dar bir şerit
Mahalle, Topkapı Sarayı'nın dış surları ile Marmara deniz surları arasında kalan ince bir yamaca sıkışmıştır. Sokakların bir ucunda Sultanahmet Camii'nin minareleri, öbür ucunda deniz görünür. Arasta Çarşısı'nın alt tarafından başlayan yokuş; küçük konukevleri, halı ve çini dükkânları, kapı önüne dizilmiş saksılar ve pencerelerden sarkan sarmaşıklar arasından kıyıya iner.
Cankurtaran'ın gün içindeki ritmi kendine özgüdür: sabah teraslarda kahvaltı eden gezginler, öğleden sonra okuldan dönen mahalle çocukları, akşamüstü sur diplerinde oltasını sallayan balıkçılar. Neredeyse her çatı bir seyir terasıdır; Boğaz'ın ağzında demirleyen gemiler, Adalar ve açık havalarda Anadolu yakası manzaranın parçasıdır.
Saray ahırlarından adını alan bir deniz kapısı
Ahırkapı adı, Osmanlı döneminde yakınlarda bulunan saray ahırlarından gelir; deniz surlarındaki bu kapı, sarayın atları ve görevlileri için kullanılan bir geçitti. Cankurtaran adının kökeni ise net değildir; semtte kuşaktan kuşağa anlatılan farklı rivayetler vardır ve hiçbiri kesin olarak doğrulanmış değildir.
Bizans döneminde bu kıyı, Büyük Saray'ın denize açılan bahçelerine ve iskelelerine komşuydu; bazı evlerin temellerinde ve sur duvarlarının iç yüzünde bu döneme ait tuğla kemerler hâlâ seçilir. 18. yüzyılın ortalarında kurulan Ahırkapı Feneri, Marmara'dan Boğaz'a yaklaşan gemilere bugün de yol gösterir. 1950'lerin sonunda sahil yolunun açılmasıyla surların önü doldurulmuş, mahalle ile deniz arasına bir yol ve geniş bir yeşil şerit girmiştir.
Mahallede ve hemen çevresinde görülecekler
- Ahırkapı Feneri: sur hattına yaslanmış, beyaz gövdeli tarihi fener. Çalışan bir seyir feneri olduğundan içi genellikle kapalıdır; en güzel görüntüsü sahil yolundan yakalanır.
- Marmara Deniz Surları: Ahırkapı'dan Sarayburnu'na ve batıya doğru kesintili biçimde izlenebilen Bizans kıyı surları; yer yer devşirme mermer bloklar ve silik kitabeler taşır.
- İshak Paşa Caddesi: Topkapı Sarayı'nın dış surları boyunca uzanan, adını 15. yüzyıldan kalma küçük bir camiden alan sessiz cadde.
- Mahallenin üst sınırında Büyük Saray Mozaikleri Müzesi ve Arasta Çarşısı bulunur; Cankurtaran gezisine buradan başlamak kolaydır.
Arasta'dan fenere, fenerden surlara yürüyüş
- Arasta Çarşısı'nın alt ucundan Cankurtaran'a girin ve konukevleriyle dolu dar sokaklardan denize doğru inin.
- İshak Paşa Caddesi boyunca saray surlarını takip edin; taş ve tuğla sıralarının değiştiği noktalarda farklı dönem onarımlarını ayırt etmeye çalışın.
- Ahırkapı'daki sur açıklığından ya da demiryolu altındaki geçitten sahile çıkıp feneri yakından görün.
- Sahil yolunda batıya dönün ve deniz surları boyunca Bukoleon kalıntılarına kadar yürüyün; buradan Küçük Ayasofya ve Kadırga yokuşlarıyla yukarı çıkarak turu tamamlayabilirsiniz.
Teras kahvaltısı ve sac üstünde gözleme
Cankurtaran'ın yemek kültürü kahvaltı etrafında döner. Peynir çeşitleri, zeytin, bal ve kaymak, domates-salatalık, reçeller ve tavada gelen menemen ya da sucuklu yumurtadan oluşan serpme kahvaltı, deniz manzaralı bir terasta yendiğinde semtin en sevilen deneyimine dönüşür. Kahvaltının yanında gelen sıcak pişi ve simit ise masanın vazgeçilmezidir.
Gün içinde sac üzerinde açılan ıspanaklı, peynirli ya da patatesli gözleme, mercimek çorbası ve yoğurtlu mantı pratik öğle seçenekleridir. Tatlı arayanlar için sütlaç ve kazandibi gibi sütlü tatlılar hafif bir kapanış olur. Türk mutfağının genel haritası için İstanbul lezzet rehberimize göz atabilirsiniz.
Aileler için: kıyıda yürüyüş, surlarda dikkat
Sahil boyunca uzanan yürüyüş ve bisiklet yolu, çim alanları ve banklarıyla çocuklar için rahat bir açık alan sunar. Balıkçıların oltalarını izlemek, martılara bakmak ve demirli gemileri saymak küçük çocukların en sevdiği basit uğraşlardandır.
Surların bazı bölümleri restore edilmemiştir; çocukların duvarlara tırmanmasına izin vermeyin ve gevşek taş görünen kısımlardan uzak durun. Mahallenin iç sokakları dik ve yer yer basamaklıdır, bu yüzden bebek arabasıyla dolaşmak için sahil şeridi daha uygundur.
Sareban Hotel'den Cankurtaran'a nasıl gidilir?
Otelimizden Cankurtaran'a iki farklı yoldan yürüyebilirsiniz. İç yoldan gitmek isterseniz Küçük Ayasofya Camii'nin önünden doğuya, Mozaik Müzesi'nin alt tarafına doğru ilerleyin; yol kısa ve hafif iniş çıkışlıdır. Deniz havası isterseniz yokuş aşağı Kennedy Caddesi'ne inip sahil boyunca doğuya yürüyün; Bukoleon kalıntılarını geçtikten sonra Ahırkapı Feneri karşınıza çıkar.
İki yol da genellikle on-on beş dakika sürer. Gidişte birini, dönüşte ötekini kullanmak kendiliğinden küçük bir döngü yürüyüşü oluşturur.
Sık sorulan sorular
Ahırkapı Feneri'nin içi gezilebilir mi?
Fener hâlâ çalışan bir seyir feneri olduğu için genellikle ziyarete açık değildir. En iyi dışarıdan, sahil yolundan ve sur önündeki çim alandan görülür.
Cankurtaran'dan Sultanahmet Meydanı'na yürümek zor mu?
Mahallenin üst sokakları Arasta Çarşısı'na ve Sultanahmet Camii'nin arka avlusuna birkaç dakika uzaklıktadır. En alt sokaklardan meydana çıkmak ise kısa ama dik bir yokuş demektir.
Mahallede deniz manzarası görmek kolay mı?
Evet; yokuşun alt kısmındaki pek çok binanın çatısından Marmara ve gemiler görülür. Şehrin en iyi akşam manzaralarını gün batımı noktaları yazımızda derledik.
