Haseki Hürrem Sultan Hamamı, Mimar Sinan'ın 1556–1557'de Kanuni Sultan Süleyman'ın eşi Hürrem Sultan adına, Ayasofya ile Sultanahmet Camii arasındaki meydana inşa ettiği çifte hamamdır. Kadınlar ve erkekler bölümlerinin tek bir eksen üzerinde arka arkaya dizildiği uzun planıyla Sinan'ın hamamları arasında benzersizdir. Uzun yıllar farklı amaçlarla kullanıldıktan sonra restore edilerek yeniden hamam olarak hizmet vermeye başladı.
Bu sayfada5
Ayasofya cemaati için bir hamam
Fetihten sonra Ayasofya camiye dönüştürülünce, çevresindeki mahallenin ve cemaatin gündelik ihtiyaçları için yeni yapılara gerek duyuldu. Hürrem Sultan, Kanuni'nin gözdesi ve eşi olarak şehre pek çok hayır eseri bıraktı; bu hamam da onun vakfının parçası olarak, Ayasofya'ya gelen cemaatin temizlik ihtiyacını karşılamak ve vakfa gelir sağlamak amacıyla yaptırıldı.
Hamamın yeri de tarih yüklüdür. Kaynaklara göre yapı, Bizans döneminde heykelleriyle ünlü büyük Zeuksippos Hamamları'nın bulunduğu alanın yakınındadır. Yani bu köşe, farklı imparatorluklar boyunca bin yıldan uzun süredir yıkanma kültürüyle anılıyor.
Sinan'ın simetri oyunu: tek eksende çifte hamam
Osmanlı çifte hamamlarında kadınlar ve erkekler bölümleri genellikle yan yana konur. Sinan burada farklı bir çözüm uyguladı: iki bölümü aynı eksen üzerinde uç uca dizerek, Ayasofya ile Sultanahmet arasındaki meydana paralel uzanan uzun ve simetrik bir yapı ortaya çıkardı. Girişler yapının iki ucundadır; böylece kadınlar ve erkekler birbirleriyle hiç karşılaşmadan hamama girip çıkabilir.
Her bölüm, büyük kubbeli bir soyunmalık, bir soğukluk ve sıcaklıktan oluşur. Sıcaklıklar, Sinan'ın hamamlarında sık görülen eyvanlı ve köşe halvetli plana sahiptir; ortada mermer göbek taşı, kubbede ise ışığı içeri süzen fil gözleri yer alır. Dışarıdan bakıldığında sıra sıra dizilen kubbeler, yapının içindeki bu düzeni ele verir.
Halı salonundan yeniden hamama
Hamam, yüzyıllarca hizmet verdikten sonra 20. yüzyılın başlarında kapandı. Sonraki onyıllarda depo olarak ve uzun süre el dokuması halıların sergilendiği bir satış salonu olarak kullanıldı; pek çok eski ziyaretçi burayı bu hâliyle hatırlar. 2000'lerin sonunda başlayan kapsamlı restorasyonun ardından 2011'de yeniden hamam olarak açıldı. Restorasyonla mermer yüzeyler, kubbeler ve ısıtma sistemi yenilendi; yapı bugün yeniden asıl işlevine kavuşmuş durumda.
Dışarıdan bile görülecekler
- Kubbe silueti: Sultanahmet Parkı'ndan bakınca hamamın sıra sıra kubbeleri, arkada Ayasofya'nın kubbesiyle aynı kadrajda buluşur.
- Revaklı giriş: Erkekler bölümünün önündeki sütunlu revak, Sinan'ın sade ama zarif cephe anlayışını gösterir.
- İki büyük yapı arasında: Hamam, bir yanda Ayasofya, öbür yanda Sultanahmet Camii ile Tarihi Yarımada'nın en kalabalık meydanının tam ortasındadır.
- Arasta tarafı: Hamamın arkasından inen yol sizi Arasta Çarşısı'na ve Mozaik Müzesi'ne götürür.
Sareban Hotel'den nasıl gidilir?
Hamam, otelimizden yokuş yukarı yürüyerek ulaşılan Sultanahmet Meydanı'ndadır: Sokullu Mehmet Paşa Camii'nin önünden geçip Hipodrom'a çıkın, Sultanahmet Camii'nin yanından parka yürüyün; hamam Ayasofya'ya bakan tarafta, parkın kenarındadır. Tempoya göre yürüyüş 10–15 dakika sürer. Hamam adabı ve ilk deneyim için Türk hamamı kültürü rehberimiz işinize yarar.
Sık sorulan sorular
Hürrem Sultan Hamamı hâlâ hamam olarak mı kullanılıyor?
Evet. Restorasyonun ardından 2011'de yeniden hamam olarak açılmıştır ve kadınlar ile erkekler için ayrı bölümleri vardır. Güncel hizmet koşullarını doğrudan hamamdan öğrenin.
Hamamı kim yaptı?
Hamam, Mimar Sinan tarafından Kanuni Sultan Süleyman'ın eşi Hürrem Sultan adına 1556–1557'de inşa edilmiştir.
Hamama girmeden dışarıdan görülebilir mi?
Evet. Hamam Sultanahmet Parkı'nın kenarında durur; kubbeleri ve revaklı cephesi Ayasofya ile Sultanahmet Camii arasındaki meydandan rahatça görülür.
Hamamı diğerlerinden farklı kılan nedir?
Kadınlar ve erkekler bölümlerinin yan yana değil, aynı eksen üzerinde uç uca dizilmesi; bu, Osmanlı çifte hamamları arasında nadir bir çözümdür.
