İslam Bilim ve Teknoloji Tarihi Müzesi, Gülhane Parkı'nın batı duvarı boyunca uzanan eski ahır binalarında, 2008'de bilim tarihçisi Prof. Dr. Fuat Sezgin'in öncülüğünde açıldı. Müzede, İslam dünyasındaki bilim insanlarının yüzyıllar içinde geliştirdiği usturlap, su saati, cerrahi alet ve harita gibi yüzlerce cihazın kopyası ve maketi sergilenir; bunlar el yazması kaynaklara dayanarak yeniden üretilmiştir. Bilime meraklı çocuklar ve gençlerle gezmek için Sultanahmet'in en keyifli müzelerinden biridir.
Bu sayfada5
Fuat Sezgin ve yarım asırlık bir çalışma
Müzenin arkasında tek bir bilim insanının ömür boyu süren emeği vardır. Fuat Sezgin (1924–2018), çalışmalarının büyük kısmını Almanya'da, Frankfurt Goethe Üniversitesi bünyesinde kurduğu Arap-İslam Bilimleri Tarihi Enstitüsü'nde sürdürdü. Arap-İslam edebiyat tarihi üzerine hazırladığı çok ciltli eseriyle tanınan Sezgin, el yazmalarında tarif edilen alet ve cihazları uzmanlara yeniden ürettirerek zengin bir koleksiyon oluşturdu.
İstanbul'daki müze, bu koleksiyonun kopyalarıyla 2008'de açıldı. Sergilenen nesnelerin büyük çoğunluğu orijinal eser değil, metinlerdeki çizim ve tariflerden yola çıkılarak yapılmış replikalardır. Bu yaklaşım, kaybolmuş ya da dünyanın farklı kütüphanelerinde yalnızca kâğıt üzerinde kalmış bilgiyi somut ve dokunulabilir hâle getirmeyi amaçlar.
Salon salon bilim tarihi
- Astronomi: Usturlaplar, gök küreleri, güneş saatleri ve 16. yüzyılda Takiyüddin'in İstanbul'da kurduğu rasathanenin canlandırması.
- Saatler ve mekanik: El-Cezeri'nin tasarımlarına dayanan, en ünlüsü “fil saati” olan su ve mekanik saatler; otomatlar ve su yükseltme düzenekleri.
- Coğrafya ve denizcilik: El-İdrisi'nin dünya haritası gibi ortaçağ haritalarının büyük boy kopyaları, seyir aletleri ve küreler.
- Tıp ve cerrahi: Ortaçağ İslam hekimlerinin eserlerinde çizilen cerrahi aletlerin kopyaları ve hastane düzenini anlatan paneller.
- Optik, kimya ve fizik: Mercekler, damıtma düzenekleri, teraziler ve ışığın davranışını gösteren deney maketleri.
- Savaş teknolojisi, mimari ve şehircilik: Mancınık maketleri ve yapı tekniklerini anlatan modeller.
Kimler için uygun, nasıl gezilmeli?
Müze, parlak vitrinler ve hareketli maketlerle dolu olduğu için özellikle ilkokul ve ortaokul çağındaki çocuklarla gezmek için idealdir. Fil saatinin yanında durup mekanizmanın nasıl çalıştığını birlikte çözmeye çalışmak, okul kitaplarındaki bilgileri canlandırmanın güzel bir yoludur. Açıklama panolarının çoğu Türkçe ve İngilizcedir.
Binalar uzun ve dar bir düzende sıralandığı için salonları tek yönde, astronomiden başlayarak takip etmek en kolay yoldur. Kapalı mekân olduğundan yağmurlu ya da çok sıcak günler için iyi bir alternatiftir. Müzenin ziyaret günleri, saatleri ve bilet koşulları zaman içinde değişebildiğinden gitmeden önce güncel bilgileri resmi kaynaklardan kontrol edin; tüm aile için gezi fikirleri isterseniz aileyle İstanbul rehberimize göz atın.
Gezinizi tamamlayacak duraklar
Müzeden çıktığınızda Gülhane Parkı'nın çınarları altında dinlenebilir, ardından parkın öbür yanındaki İstanbul Arkeoloji Müzeleri'ne geçebilirsiniz. Bilim ve teknoloji temasını sürdürmek isteyen aileler için Haliç kıyısındaki Rahmi M. Koç Müzesi de başka bir günün iyi bir tamamlayıcısıdır.
Sareban Hotel'den nasıl gidilir?
Otelimizden Sultanahmet Meydanı ve Ayasofya'nın arkasındaki Soğukçeşme Sokağı üzerinden yürüyerek Gülhane Parkı'nın ana girişine gelin; müze, girişten sonra parkın batı duvarı boyunca kuzeye doğru yürürken solunuzda kalan uzun, alçak binalardadır. Tramvayla gelirseniz T1 hattının Gülhane durağında inip parka girmeniz yeterlidir.
Sık sorulan sorular
Müzedeki eserler orijinal mi?
Büyük çoğunluğu, ortaçağ el yazmalarındaki tarif ve çizimlerden yola çıkılarak yeniden üretilmiş kopya ve maketlerdir. Amaç, bu buluşların nasıl çalıştığını görünür kılmaktır.
Müzeyi gezmek ne kadar sürer?
Ortalama bir ziyaret bir ila bir buçuk saat sürer. Bilime meraklı çocuklarla bu süre kolayca uzayabilir.
Müze Gülhane Parkı'nın neresinde?
Parkın batı duvarı boyunca uzanan eski ahır binalarındadır. Ana girişten parka girdikten sonra birkaç dakika yürüyerek ulaşılır.
