Alman Çeşmesi, Alman İmparatoru II. Wilhelm'in 1898'deki İstanbul ziyaretinin anısına Sultan II. Abdülhamid'e ve şehre hediye ettiği, 1901'de açılan sekizgen kubbeli bir çeşmedir. Sultanahmet Meydanı'nın kuzey ucunda, Ayasofya ile Sultanahmet Camii'nin arasındaki bahçeye bakan köşede durur. Neo-Bizans üslubu, altın mozaikleri ve iki imparatorluğun simgelerini bir araya getiren süslemeleriyle meydanın en genç ama en renkli anıtıdır.
Bu sayfada4
Bir ittifakın hatırası
II. Wilhelm, 1889'daki ilk ziyaretinden sonra 1898'de ikinci kez İstanbul'a geldi; bu gezi onu Kudüs ve Şam'a da götürdü. Aynı gezide Şam'da Selahaddin Eyyubi'nin türbesine mermer bir lahit hediye ettiği bilinir. Dönemin koşullarında bu ziyaretler, Osmanlı ile Almanya arasında hızla gelişen siyasi, askerî ve ekonomik yakınlaşmanın göstergesiydi; Bağdat Demiryolu gibi büyük projeler bu ilişkinin ürünüdür.
Kayzer, misafirperverliğe teşekkür olarak bir çeşme yaptırmaya karar verdi. Çeşme mimar Max Spitta'nın tasarımıyla Almanya'da parça parça hazırlandı, gemiyle İstanbul'a taşındı ve yerinde birleştirildi. Resmî açılış, kaynaklara göre Wilhelm'in doğum günü olan 27 Ocak 1901'de yapıldı.
Taşta, bronzda ve mozaikte iki imparatorluk
Çeşme sekiz somaki (porfir) sütunun taşıdığı kemerlerin üzerinde yükselen bronz bir kubbeyle örtülüdür. Kubbenin iç yüzü, Bizans kiliselerini hatırlatan altın zeminli mozaiklerle kaplıdır; bu tercih, çeşmenin yakınındaki Ayasofya'ya bilinçli bir göndermedir. Süslemelerdeki sekiz madalyondan dördünde II. Abdülhamid'in tuğrası, dördünde ise II. Wilhelm'in monogramı yer alır.
Çeşmede Osmanlı Türkçesi ile manzum bir kitabe ve hediyenin 1898 ziyaretinin anısına sunulduğunu belirten Almanca bir yazıt bulunur. Neo-Bizans üslubu, 19. yüzyıl sonunda Avrupa'da Doğu'ya duyulan ilginin de bir yansımasıdır; bu yüzden çeşme, klasik Osmanlı çeşmelerinden çok farklı görünür.
Neye dikkat etmeli?
- Kubbenin içi: Altın mozaikleri görmek için sütunların arasından yukarı bakın; öğle ışığında parıltı en güçlüdür.
- Tuğra ve monogram: Madalyonlarda iki hükümdarın simgelerini karşılaştırın.
- Somaki sütunlar: Bizans'ta imparatorluk rengi sayılan koyu kırmızı-mor taş.
- Kitabeler: Osmanlıca ve Almanca yazıtlar, çeşmenin diplomatik anlamını özetler.
Sareban Hotel'den nasıl gidilir?
Otelimizden yokuşu çıkıp Sultanahmet Meydanı'nı güneyden kuzeye yürüdüğünüzde, Dikilitaş'ı geçtikten sonra meydanın ucunda Alman Çeşmesi'ne varırsınız. Hemen karşısında Yerebatan Sarnıcı'nın girişi ve T1 tramvayının Sultanahmet durağı bulunur; bu yüzden çeşme, buluşma ve başlangıç noktası olarak da çok kullanışlıdır. Fotoğraf noktaları yazımızda çevredeki diğer güzel kareleri de bulabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Alman Çeşmesi ne zaman yapıldı?
Kayzer II. Wilhelm'in 1898 ziyaretinin anısına Almanya'da hazırlandı ve 1901'de İstanbul'da açıldı.
Alman Çeşmesi'ni kim tasarladı?
Kaynaklara göre çeşmenin tasarımı Alman mimar Max Spitta'ya aittir; parçalar Almanya'da üretilip İstanbul'da birleştirilmiştir.
Çeşme hangi üslupta?
Neo-Bizans üslubundadır: porfir sütunlar, bronz kubbe ve altın zeminli mozaikler yakındaki Bizans yapılarına gönderme yapar.
