İstanbul Arkeoloji Müzeleri, Topkapı Sarayı'nın dış bahçesinde, Gülhane Parkı'nın hemen yanında yer alan üç binalık bir müze kompleksidir: Arkeoloji Müzesi, Eski Şark Eserleri Müzesi ve Çinili Köşk. Osman Hamdi Bey'in öncülüğünde kurulan müze, İskender Lahdi'nden Kadeş Antlaşması tabletine kadar dünyanın en zengin antik eser koleksiyonlarından birine ev sahipliği yapar. Tarihe meraklı herkes için en az iki üç saat ayrılması gereken bir duraktır.
Bu sayfada4
Osman Hamdi Bey'in eseri: Türkiye'nin ilk modern müzesi
Müzenin kökleri 19. yüzyılın ortasında Aya İrini'de toplanmaya başlanan eski eserlere, yani Müze-i Hümayun'a dayanır. Asıl dönüşüm, ressam ve arkeolog Osman Hamdi Bey'in 1881'de müdürlüğe getirilmesiyle başladı. Osman Hamdi Bey eski eserlerin yurt dışına çıkarılmasını sınırlayan düzenlemelere öncülük etti ve bugünkü Lübnan'daki Sayda (Sidon) kral nekropolünde kazılar yaptırarak İskender Lahdi başta olmak üzere olağanüstü lahitleri İstanbul'a getirdi.
Bu lahitleri sergilemek için mimar Alexandre Vallaury'nin tasarladığı neoklasik ana bina 1891'de açıldı; cephesi, içinde korunan lahitlerden esinlenir. Kompleksin en eski yapısı ise 1472'de Fatih Sultan Mehmed döneminde yapılan Çinili Köşk'tür ve İstanbul'da günümüze ulaşan en eski Osmanlı sivil yapılarından biri kabul edilir. Vallaury'nin bir başka binası olan ve eskiden güzel sanatlar okulu olarak kullanılan yapı ise bugün Eski Şark Eserleri Müzesi'dir.
Neler görülmeli?
- İskender Lahdi: Makedonyalı İskender'in savaş ve av sahnelerinin, üzerinde hâlâ boya izleri seçilen kabartmalarla anlatıldığı, MÖ 4. yüzyıla ait görkemli lahit. Adı sahnelerden gelir; İskender'in kendisine ait değildir.
- Ağlayan Kadınlar Lahdi: Sütunlar arasında yas tutan kadın figürleriyle, bir tapınağı andıran zarif bir eser.
- Kadeş Antlaşması tableti: Hititler ile Mısır arasında yapılan ve bilinen en eski yazılı barış antlaşmalarından biri sayılan metnin kil tablet nüshası (Eski Şark Eserleri Müzesi).
- İştar Kapısı panoları: Babil'den gelen, sırlı tuğlalardan aslan ve ejder figürleri (Eski Şark Eserleri Müzesi).
- Yılanlı Sütun'un başı: Hipodrom'daki Yılanlı Sütun'dan kopmuş yılan başı parçası; meydandaki sütunu gördükten sonra burada tamamlayın.
- Çinili Köşk: Selçuklu ve Osmanlı çinileri, İznik seramikleri ve köşkün kendi renkli çini cephesi.
Güncel durum ve ziyaret planı
Ana bina, deprem güçlendirmesi ve sergi düzenlemesi nedeniyle uzun yıllar kısmen kapalı kaldı ve salonlar aşamalı olarak yeniden açıldı. Hangi bölümlerin açık olduğu zaman zaman değişebildiği için ziyaretten önce Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın resmi kaynaklarından güncel durumu, saatleri ve müze kartı geçerliliğini kontrol edin.
Kompleks geniş olduğu için bir sıra belirlemek işinizi kolaylaştırır: önce ana binadaki lahitler, ardından Eski Şark Eserleri Müzesi ve en son Çinili Köşk iyi bir düzendir. Bahçede, açık havada sergilenen sütun başlıkları, lahit kapakları ve heykel parçaları arasında dinlenebilirsiniz. Topkapı Sarayı ile aynı güne sıkıştırmak yorucu olabilir; mümkünse ayrı yarım günlere bölün ve bilet planı için müze kartları rehberimize bakın.
Sareban Hotel'den nasıl gidilir?
Otelimizden Sultanahmet Meydanı ve Ayasofya'nın önünden geçip Soğukçeşme Sokağı'nı izleyerek Gülhane Parkı girişine yürüyebilirsiniz; müzeye parkın içinden sola ayrılan yokuşla çıkılır. Daha az yürümek isterseniz Sultanahmet durağından T1 tramvayına binip bir durak sonra Gülhane'de inin. Müzeye Topkapı Sarayı'nın birinci avlusundan inen yol ile de ulaşılabilir.
Sık sorulan sorular
İstanbul Arkeoloji Müzeleri'ni gezmek ne kadar sürer?
Üç binayı rahatça gezmek için iki buçuk ila üç saat ayırın. Yalnızca öne çıkan eserleri görmek isterseniz bir buçuk saat de yeterli olabilir.
İskender Lahdi gerçekten Büyük İskender'e mi ait?
Hayır. Lahit, üzerindeki İskender tasvirleri nedeniyle bu adla anılır; kaynaklara göre Sayda'nın bir yöneticisi için yapılmıştır.
Müze tamamen açık mı?
Ana bina yıllarca süren güçlendirme çalışmalarının ardından aşamalı olarak açıldı. Bazı salonların durumu değişebildiği için gitmeden önce resmi kaynaklardan kontrol etmenizi öneririz.
Topkapı Sarayı'na yakın mı?
Evet. Müze sarayın dış bahçesindedir; sarayın birinci avlusundan ya da Gülhane Parkı'ndan birkaç dakikada yürünür.
