Türk ve İslam Eserleri Müzesi, Sultanahmet Meydanı'nın batı kenarında, Kanuni Sultan Süleyman'ın sadrazamı Pargalı İbrahim Paşa için 16. yüzyılda yapılmış taş bir sarayda yer alır. Selçuklu ve Osmanlı halıları, Kur'an-ı Kerim yazmaları, ahşap ve maden işleriyle dünyanın en önemli İslam sanatı koleksiyonlarından birini barındırır. Hipodrom'u gezerken bir iki saat ayırmaya değecek, çoğu zaman Ayasofya kuyruklarından çok daha sakin bir müzedir.
Bu sayfada5
Bir sadrazam sarayından müzeye
Yapı, 1520'lerde Kanuni döneminin en güçlü devlet adamlarından Pargalı İbrahim Paşa için inşa edildi. İbrahim Paşa 1536'da idam edildikten sonra saray devlete geçti ve sonraki yüzyıllarda kışla, atölye ve depo gibi çok farklı işlevlerle kullanıldı. Bugün İstanbul'da ayakta kalabilmiş ender 16. yüzyıl sivil saray yapılarından biri kabul edilir; kalın taş duvarları, geniş iç avlusu ve meydana bakan büyük divanhanesiyle bir Osmanlı paşa konağının ölçeğini hissettirir.
Müzenin kendi hikâyesi binadan bağımsız başlar: koleksiyon 1914'te Süleymaniye Külliyesi'nin imaret binasında Evkaf-ı İslamiye Müzesi adıyla kuruldu. Amaç, Anadolu'daki cami ve türbelerden kaybolma tehlikesi altındaki halıları, kandilleri, rahleleri ve yazmaları koruma altına almaktı. Sarayın uzun bir restorasyonundan sonra koleksiyon 1983'te buraya taşındı; sergi düzeni sonraki yıllarda yenilendi.
Selçuklu'dan Uşak'a halı koleksiyonu
Müzenin en çok konuşulan bölümü halılardır. 13. yüzyıla tarihlenen ve Konya Alaeddin Camii ile Beyşehir Eşrefoğlu Camii gibi Anadolu camilerinden getirilen Selçuklu halıları, bu dönemden günümüze ulaşmış en eski düğümlü halılar arasında sayılır. Geometrik desenleri ve sınırlı ama derin renk paletiyle bu parçalar, sonraki yüzyılların Anadolu halıcılığının temelini gösterir.
Sonraki salonlarda, Avrupalı Rönesans ressamlarının tablolarında sıkça göründüğü için “Holbein” ve “Lotto” adıyla anılan Osmanlı halıları, büyük madalyonlu ve yıldızlı Uşak halıları ile saray atölyelerinin çiçekli örnekleri sergilenir. Halıların duvarda dikey asılması desenleri yakından incelemeyi kolaylaştırır; eserleri korumak için salonların loş tutulduğunu unutmayın.
Neler görülmeli?
- Şam Evrakı: 20. yüzyıl başında Şam'daki Emevi Camii'nden İstanbul'a getirilen erken dönem Kur'an sayfaları ve belgelerden oluşan eşsiz topluluktan seçilmiş örnekler.
- Yazma ve hat eserleri: Farklı İslam coğrafyalarından Kur'an-ı Kerim nüshaları, tezhipli sayfalar, fermanlar ve tuğralar.
- Ahşap ve maden işleri: Selçuklu dönemine ait oymalı rahleler, kapı kanatları, kandiller ve şamdanlar.
- Etnografya bölümü: Alt katta göçebe Yörük çadırı, dokuma tezgâhları ve Anadolu ev içlerinin canlandırmaları; çocukların en çok ilgisini çeken kısım genellikle burasıdır.
- Divanhane pencereleri: Üst kattan Hipodrom ve Sultanahmet Camii cephesi, meydandan göremeyeceğiniz bir açıyla görünür.
Ziyareti planlarken
Müze, Sultanahmet Meydanı'nın hemen kenarında, Dikilitaş ve Yılanlı Sütun'un tam karşısındadır; bu yüzden Hipodrom yürüyüşüyle aynı saatlere yerleştirmek kolaydır. Salonlar kapalı mekân olduğu için sıcak yaz öğleden sonraları ve yağmurlu günler için iyi bir sığınaktır. Koleksiyonu genel hatlarıyla gezmek bir saat, halılara ve yazmalara gerçekten zaman ayırmak iki saati bulabilir.
Müze Kültür ve Turizm Bakanlığı'na bağlıdır; bilet türlerini, müze kartı geçerliliğini ve güncel ziyaret saatlerini resmi kaynaklardan kontrol edin. Birden fazla müzeyi aynı güne sığdırmayı düşünüyorsanız müze kartları ve bilet planlama rehberimiz işinizi kolaylaştırır.
Sareban Hotel'den nasıl gidilir?
Küçük Ayasofya'daki otelimizden Sokullu Mehmet Paşa Camii'nin yanından yokuş yukarı çıkarak Hipodrom'un güney ucuna, oradan da Örme Dikilitaş boyunca meydanın batı kenarına yürüyerek rahatça ulaşırsınız. Müzenin girişi meydana bakan cephededir. Şehrin başka bir yerinden geliyorsanız T1 tramvayının Sultanahmet durağında inip meydana doğru birkaç dakika yürümeniz yeterli.
Sık sorulan sorular
Türk ve İslam Eserleri Müzesi'ni gezmek ne kadar sürer?
Genel bir tur için yaklaşık bir saat yeterlidir. Halılara, Şam Evrakı örneklerine ve etnografya bölümüne ayrıntılı bakmak isterseniz bir buçuk ila iki saat ayırın.
Müze Sultanahmet Camii'ne yakın mı?
Evet. Müze Hipodrom'un batı kenarındadır; Sultanahmet Camii'nin avlu kapılarına meydanın karşısına geçerek birkaç dakikada ulaşılır.
Çocuklarla gezmeye uygun mu?
Genellikle kalabalık olmayan salonları ve alt kattaki çadır ile ev canlandırmaları sayesinde çocuklu aileler için rahat bir müzedir. Uzun panolar yerine birkaç ilginç esere odaklanan kısa bir tur planlamak iyi sonuç verir.
