Soğukçeşme Sokağı, Ayasofya'nın arka duvarı ile Topkapı Sarayı'nın surları arasında, Bab-ı Hümayun'dan Gülhane Parkı girişine inen dar ve taş döşeli bir yaya sokağıdır. Pastel renkli, cumbalı ahşap evleriyle Osmanlı İstanbul'unun sokak dokusunu canlandırır ve Tarihi Yarımada'nın en fotojenik köşelerinden biridir. Ayasofya'dan Gülhane'ye geçerken zaten yolunuzun üzerinde olan, ücretsiz ve kısa bir duraktır.
Bu sayfada5
İki dev yapı arasında sıkışmış bir sokak
Sokağın bir yanında Topkapı Sarayı'nı şehirden ayıran yüksek Sur-ı Sultani duvarları, diğer yanında Ayasofya'nın payandaları ve kubbesi yükselir. Bu iki anıtın arasında kalan dar şerit üzerinde, 18. ve 19. yüzyıllarda sıra sıra ahşap konutlar inşa edildi. Sokak, adını yol üzerindeki eski bir çeşmeden alır; “soğuk çeşme” adı, suyunun serinliğiyle anılmasından gelir.
20. yüzyılın ortalarına gelindiğinde evlerin çoğu harap durumdaydı. 1985–1986 yıllarında Türkiye Turing ve Otomobil Kurumu, Çelik Gülersoy'un öncülüğünde sokağı baştan düzenledi: bazı evler onarıldı, bazıları eski fotoğraf ve çizimlere dayanarak yeniden inşa edildi ve bir süre konuk evi olarak kullanıldı. Bu uygulama, sokağı kurtardığı için övüldüğü kadar, bazı mimarlık çevrelerince özgün dokuyu değil bir “dekor”u yeniden kurduğu gerekçesiyle eleştirildi. Bugün gördüğünüz sokak, bu tartışmanın da bir parçasıdır.
Yürürken nelere bakmalı?
- Cumbalı ahşap cepheler: Pastel sarı, pembe, yeşil ve maviye boyanmış evlerin cumbaları, kafesli pencereleri ve saçak detayları.
- Sur-ı Sultani: Sokak boyunca sağınızda (Gülhane yönüne inerken) uzanan, Topkapı Sarayı'nı çevreleyen 15. yüzyıl sur duvarları.
- Ayasofya'nın arka yüzü: Meydan tarafından göremeyeceğiniz payandalar ve kubbenin farklı bir silueti.
- III. Ahmed Çeşmesi: Sokağın üst ucunda, Topkapı Sarayı'nın Bab-ı Hümayun kapısının önündeki, 1728 tarihli Lale Devri çeşmesi.
- Alay Köşkü: Sokağın alt ucunda, sur duvarının köşesine oturan ve padişahların geçit alaylarını izlediği köşk.
Fotoğraf ve zamanlama ipuçları
Sokak sabah erken saatlerde neredeyse boştur ve yumuşak ışık renkli cepheleri en iyi bu saatlerde aydınlatır. Öğleden sonra Topkapı ve Gülhane ziyaretçilerinin geçişiyle kalabalıklaşır. Dar olduğu için geniş açı bir objektif ya da telefonunuzun geniş açı modu işinize yarar; minareleri evlerle aynı karede yakalamak için sokağın orta kısmından yukarı doğru bakın. Daha fazla kare fikri için fotoğraf noktaları rehberimize göz atabilirsiniz.
Sokak araç trafiğine büyük ölçüde kapalı olduğundan çocuklarla yürümek rahattır; ancak zemin eğimli ve parke taşlıdır. Bebek arabasıyla inerken dikkatli olun, yağmurlu havalarda taşlar kaygan olabilir. Evler özel mülk ya da işletme olarak kullanıldığından içlerine girilmez; sokağı dışarıdan, yürüyerek keşfedin.
Rotaya nasıl yerleştirilir?
Soğukçeşme, Sultanahmet'in büyük anıtlarını birbirine bağlayan doğal bir geçittir. Ayasofya ziyaretinden sonra Bab-ı Hümayun önünden sokağa girip aşağı inerek Gülhane Parkı'na ve oradan İstanbul Arkeoloji Müzeleri'ne geçebilirsiniz. Ters yönde ise Topkapı Sarayı ve Aya İrini'ye çıkan bir başlangıç noktasıdır. Tüm bu durakları bir arada görmek için otelden başlayan yürüyüş rotamıza bakın.
Sareban Hotel'den nasıl gidilir?
Küçük Ayasofya'daki otelimizden Sultanahmet Meydanı'na çıkıp Ayasofya ile Sultanahmet Camii arasındaki parktan geçerek Ayasofya'nın arkasına, Topkapı Sarayı'nın dış kapısına doğru yürüyün. Kapının önündeki III. Ahmed Çeşmesi'nin yanından sola dönen dar yokuş Soğukçeşme Sokağı'dır. Tüm yürüyüş rahat bir tempoyla yapılabilir.
Sık sorulan sorular
Soğukçeşme Sokağı nerede?
Ayasofya'nın arka tarafında, Topkapı Sarayı'nın dış kapısı Bab-ı Hümayun ile Gülhane Parkı girişi arasındadır.
Evler gerçekten eski mi?
Sokaktaki evler 18. ve 19. yüzyıl ahşap mimarisini yansıtır, ancak 1980'lerdeki restorasyonda bir kısmı yeniden inşa edildi. Bu nedenle sokak, orijinal bir dokudan çok özenli bir yeniden canlandırma olarak değerlendirilir.
Sokağı gezmek ne kadar sürer?
Baştan sona yürümek birkaç dakikadır; fotoğraf molalarıyla 15–20 dakika ayırmak yeterlidir.
