Şerefiye Sarnıcı, bilinen adıyla Theodosius Sarnıcı, Sultanahmet ile Çemberlitaş arasında, İmparator II. Theodosius döneminde 428–443 yılları arasında yapılmış bir Bizans su deposudur. Uzun restorasyonun ardından 2018'de ziyarete açılan sarnıç, cam yürüyüş yolu ve sütunlara yansıtılan ışık gösterileriyle tarihi yapıyı çağdaş bir deneyimle birleştirir. Yerebatan'a göre küçük ve genellikle daha sakindir; yarım saatlik kısa bir ziyaret için idealdir.
Bu sayfada6
II. Theodosius'un su deposu
5. yüzyılın ilk yarısında Konstantinopolis hızla büyüyordu; kara surlarını da yaptıran II. Theodosius döneminde şehrin su ihtiyacını karşılamak için yeni sarnıçlar inşa edildi. Şerefiye Sarnıcı bunlardan biridir. Kaynaklara göre sarnıca gelen su, şehrin batısından, Valens Su Kemeri'nin de parçası olduğu uzun bir su yolu şebekesiyle taşınıyordu; buradan çevredeki saraylara ve hamamlara dağıtılıyordu.
Sarnıç, Osmanlı döneminde üzerindeki yapıların altında kalarak uzun süre gözden uzak kaldı. Fatih Belediyesi'nin yürüttüğü kapsamlı kazı ve restorasyon çalışmaları sonunda 2018'de ziyarete açıldı. Sarnıç, bugün bulunduğu mahallenin adı nedeniyle Şerefiye, inşa ettiren imparatorun adıyla ise Theodosius Sarnıcı olarak anılır.
Küçük ama zarif bir mimari
Dikdörtgen planlı sarnıçta, düzenli sıralar hâlinde 32 mermer sütun tuğla tonozlu tavanı taşır. Sütun başlıklarının çoğu Korint düzenindedir ve farklı yapılardan getirilmiş devşirme parçaların kullanıldığı düşünülür. Yerebatan ya da Binbirdirek kadar büyük değildir; ancak ölçeği küçük olduğu için sütunlara çok yakından bakabilir, başlıklardaki akantus yaprağı işçiliğini ayrıntılı inceleyebilirsiniz.
Restorasyonda sarnıcın zemini üzerine yükseltilmiş, kısmen cam bir yürüyüş yolu kuruldu. Bu yol sayesinde ziyaretçiler hem sütunların dibini hem de tavan açıklığını aynı anda görebilir. Cam panellerden aşağıdaki tabana bakmak, özellikle çocukların ilgisini çeker.
Işık ve projeksiyon gösterileri
Şerefiye'yi diğer sarnıçlardan ayıran en belirgin özellik, sütunlar ve tavan üzerine yansıtılan ışık ve görüntü gösterileridir. Belirli aralıklarla tekrarlanan bu gösterilerde yapının tarihi, İstanbul'un su kültürü ya da soyut ışık desenleri sütunların üzerinde canlanır. Gösterinin içeriği ve zamanlaması dönem dönem değişebilir.
Gösteri başladığında salonun ışıkları kısılır; bu anı yürüyüş yolunun orta kısmında karşılamak en geniş görüş açısını sağlar. Gösteriler dışında sarnıç, daha sade ve sıcak tonlu bir aydınlatmayla gezilir.
Neler görülmeli?
- Korint başlıklı sütunlar: Akantus yaprakları ve farklı yapılardan getirilmiş başlıklardaki küçük üslup farkları.
- Cam yürüyüş yolu: Aşağıdaki özgün tabanı ve sütun kaidelerini görebileceğiniz paneller.
- Tuğla tonozlar: Bizans tuğla işçiliğinin düzenli dizilişi, özellikle gösteri ışıklarında belirginleşir.
- Işık gösterisi: Sütunların birer perdeye dönüştüğü birkaç dakikalık görsel anlatım.
Ziyaret ipuçları ve yakın duraklar
Sarnıç kısa bir ziyaret için tasarlanmıştır; gösteriyi de izleyerek yarım saat genellikle yeterlidir. Bilet koşulları ve açılış saatleri değişebildiğinden gitmeden önce resmi kaynaklardan kontrol edin. Tüm şehir sarnıçlarını karşılaştırmak isterseniz İstanbul sarnıçları rehberimiz iyi bir başlangıçtır.
Şerefiye, birkaç sokak doğudaki Binbirdirek Sarnıcı ve Yerebatan Sarnıcı ile birlikte bir “sarnıç yürüyüşü” oluşturur. Kuzeye yürüdüğünüzde birkaç dakikada Divanyolu'na ve Kapalıçarşı'ya ulaşırsınız; bu yüzden çarşı alışverişi öncesinde serin bir mola olarak da planlanabilir.
Sareban Hotel'den nasıl gidilir?
Küçük Ayasofya'daki otelimizden kuzeybatıya, Hipodrom'un batısındaki sokaklardan yokuş yukarı yürüyerek sarnıca ulaşabilirsiniz; yol, Binbirdirek Sarnıcı'nın yakınından geçtiği için iki sarnıcı aynı yürüyüşte birleştirmek kolaydır. Tramvayla gelmek isterseniz T1 hattının Çemberlitaş durağında inip güneye doğru birkaç dakika yürümeniz yeterlidir.
Sık sorulan sorular
Şerefiye Sarnıcı ile Theodosius Sarnıcı aynı yer mi?
Evet. Yapı, inşa ettiren imparator II. Theodosius nedeniyle Theodosius Sarnıcı, bulunduğu mahalle nedeniyle Şerefiye Sarnıcı olarak anılır.
Şerefiye Sarnıcı mı, Yerebatan mı?
Yerebatan daha büyük ve daha ünlüdür, ancak genellikle kalabalıktır. Şerefiye küçük, sakin ve ışık gösterisiyle farklı bir deneyim sunar. Vaktiniz varsa ikisini de görün; kısa bir ziyaret için Şerefiye iyi bir alternatiftir.
Çocuklar için uygun mu?
Evet. Cam yürüyüş yolu ve ışık gösterisi çocukların ilgisini çeker; ziyaret kısa olduğu için sıkılmadan gezilir. Gösteri sırasında salonun karardığını önceden anlatmak küçük çocuklar için iyi olur.
