Kapalıçarşı

Bir bedestenden koca bir çarşıya: 500 yılı aşan hikâye

Çarşının çekirdeği, İstanbul'un fethinden kısa süre sonra Fatih Sultan Mehmed'in yaptırdığı Cevahir Bedesteni'dir (İç Bedesten ya da Eski Bedesten olarak da anılır). Kalın taş duvarlı, demir kapılı bu kubbeli yapı, kıymetli kumaş, mücevher ve silahların güvenle saklandığı yerdi; gelirleri de Ayasofya vakfına aktarılıyordu. Sonradan eklenen Sandal Bedesteni ile birlikte çarşının iki ana kalbi oluştu.

Zamanla bu iki bedestenin çevresine dükkân sıraları, hanlar ve sokaklar eklendi; aralar kubbe ve tonozlarla örtülünce bugünkü labirent ortaya çıktı. Her sokak bir loncaya aitti: Kalpakçılar, Yorgancılar, Fesçiler, Terlikçiler gibi sokak adları o düzenin hatırasıdır. Çarşı yüzyıllar içinde birçok yangın geçirdi; özellikle 1894 depremi büyük hasar verdi ve ardından kapsamlı bir onarım yapıldı. Kaynaklara göre bugün 60'tan fazla sokak ve binlerce dükkân bu çatı altında bulunuyor.

Başınızı kaldırın: tonozlar, kapılar ve hanlar

Çoğu ziyaretçi vitrinlere bakarken çarşının asıl güzelliğini kaçırır. Ana caddelerin üstündeki boyalı tonozlara, bedestenlerin sağlam taş kemerlerine ve kapıların üzerindeki tuğra ile kitabelere dikkat edin. Nuruosmaniye ve Beyazıt kapıları en görkemli girişlerdir.

Çarşının kenarlarındaki hanlar, kervanların mal indirdiği, zanaatkârların çalıştığı avlulu yapılardır. Zincirli Han gibi küçük avlular, kalabalıktan birkaç adım uzaklaşıp nefes almak için iyi bir fırsat sunar; bazı hanlarda hâlâ gümüş, bakır ya da kuyumculuk atölyeleri çalışır.

Neler görülmeli?

• Cevahir Bedesteni: Antika, gümüş ve eski saat gibi değerli eşyaların toplandığı, çarşının en eski bölümü.
• Kalpakçılar Caddesi: Beyazıt ile Nuruosmaniye kapılarını birbirine bağlayan, kuyumcularla dolu ana aks.
• Sandal Bedesteni: Adını bir zamanlar burada satılan ince ipekli kumaştan aldığı söylenen, geniş kubbeli ikinci bedesten.
• Hanlar ve avlular: Çarşının dış halkasındaki hanlarda atölyeleri ve tarihi taş işçiliğini görebilirsiniz.
• Sokak levhaları: Meslek adlarını taşıyan eski sokak adlarını okumak, çarşının lonca geçmişini anlamanın en kolay yolu.

Pazarlık adabı ve akıllı alışveriş

Kapalıçarşı'da pazarlık hâlâ olağandır, ancak her dükkânda aynı ölçüde değil. Beğendiğiniz bir ürün için birkaç dükkânda fiyat sormak, acele etmeden ve güler yüzle konuşmak en iyi yöntemdir. Gerçekten almayı düşünmediğiniz bir ürün için uzun pazarlığa girmemek nezaket kuralıdır; anlaştıktan sonra vazgeçmek hoş karşılanmaz.

Halı, kilim, seramik, lamba, tekstil ve takı en çok aranan ürünlerdir. Değerli alımlarda fatura ve belge isteyin, el yapımı ile makine işini ayırt etmek için soru sormaktan çekinmeyin. Hediyelik seçenekleri için İstanbul'dan ne alınır?, dikkat edilmesi gerekenler için güvenli seyahat ipuçları yazımıza göz atabilirsiniz.

Sareban Hotel'den nasıl gidilir?

Küçük Ayasofya'daki otelimizden yokuş yukarı Sultanahmet Meydanı'na çıkıp Divanyolu Caddesi boyunca batıya yürüdüğünüzde Çemberlitaş'a varırsınız; buradan sağa sapan sokak sizi doğrudan Nuruosmaniye Kapısı'na götürür. Yürümek istemezseniz T1 tramvayına Sultanahmet'ten binip Çemberlitaş ya da Beyazıt-Kapalıçarşı durağında inebilirsiniz. Dönüşte yol büyük ölçüde yokuş aşağıdır.

Çarşıdan sonra: yakın çevrede neler var?

Nuruosmaniye Kapısı'ndan çıkınca barok Nuruosmaniye Camii hemen karşınızdadır. Beyazıt Kapısı ise sizi Sahaflar Çarşısı ve Beyazıt Camii'ne ulaştırır. Mahmutpaşa yokuşundan Haliç'e doğru inerek Mısır Çarşısı'na yürümek ise yerel alışveriş hayatını görmek için keyifli bir devam rotasıdır.