Beyazıt Meydanı, Roma döneminde İmparator I. Theodosius'un forumunun bulunduğu, bugün ise İstanbul Üniversitesi'nin anıtsal kapısı, Beyazıt Camii ve güvercinleriyle Tarihi Yarımada'nın en canlı meydanlarından biridir. Üniversite bahçesinde yükselen Beyazıt Kulesi, 19. yüzyılda şehri yangınlara karşı gözetleyen bir kuleydi. Meydan, 1.600 yılı aşkın katmanlı tarihi tek bakışta okuyabileceğiniz, açık havada bir derstir.
Bu sayfada5
Theodosius Forumu: yolun kenarındaki Roma taşları
Meydan, 4. yüzyılın sonunda I. Theodosius'un yaptırdığı ve kaynaklarda Forum Tauri adıyla da anılan büyük forumun yerindedir. Ordu Caddesi'nin tramvay hattı kenarında, kaldırımın hemen yanında yatan dev sütun ve kemer parçaları, bu forumun zafer takına aittir. Sütunların üzerindeki damla ya da tavus kuşu gözüne benzeyen oymalar en çok merak edilen detaydır; anlamı hakkında farklı yorumlar vardır.
Bu parçaların bir kısmı 20. yüzyılın ortasında yol genişletme çalışmaları sırasında gün ışığına çıktı. Bazı bloklar ise yüzyıllar önce yakındaki II. Bayezid Hamamı'nın temel ve duvarlarında yeniden kullanılmıştır; Roma ile Osmanlı'nın aynı taşlarda buluştuğu nadir örneklerdendir.
Eski Saray'dan üniversiteye
Fetihten sonra Fatih Sultan Mehmed, Topkapı Sarayı'ndan önce ilk sarayını burada, bugünkü üniversite arazisinde yaptırdı; bu yüzden yapı Eski Saray olarak anıldı. 19. yüzyılda arazi Seraskerlik (Harbiye Nezareti) merkezi oldu. Meydana bakan, kemerli ve kuleli görkemli kapı bu döneme aittir. Cumhuriyet'in ilk yıllarından beri bina İstanbul Üniversitesi'nin merkezidir.
Meydanın doğusunda Beyazıt Camii ve eski imaretinde 1884'te kurulan Beyazıt Devlet Kütüphanesi yer alır. Havuzlu meydan, öğrenciler, simitçiler ve yem bekleyen güvercinlerle gün boyu hareketlidir.
Beyazıt Kulesi: şehrin yangın gözcüsü
Ahşap evlerle dolu İstanbul'da yangın en büyük tehlikeydi. Yangın gözetleme amacıyla burada önce ahşap bir kule kuruldu; bugün gördüğünüz taş kule 1828'de II. Mahmud döneminde inşa edildi ve mimarı olarak Senekerim Balyan anılır. Üst katları sonradan eklenmiştir.
Kule tepesinden gözcüler yangını gördüğünde, hangi semtte çıktığını gündüz sepetlerle, gece fenerlerle şehre bildirirdi. Kule üniversite bahçesi içinde olduğu için genellikle ziyarete açık değildir; ancak meydandan ve Süleymaniye yönündeki sokaklardan çok güzel görünür.
Neler görülmeli?
- Theodosius zafer takı parçaları: Ordu Caddesi kenarında, damla motifli sütun gövdeleri.
- İstanbul Üniversitesi ana kapısı: 19. yüzyıl Seraskerlik kapısı; meydanın en fotojenik cephesi.
- Beyazıt Kulesi: Kapının ardında yükselen taş yangın kulesi.
- Beyazıt Devlet Kütüphanesi: Tarihi imaret yapısında, köklü bir kamu kütüphanesi.
- Havuz ve güvercinler: Çocukların en sevdiği köşe; meydanda biraz soluklanmak için ideal.
Sareban Hotel'den nasıl gidilir?
Otelden Divanyolu'na çıkıp batıya doğru Çemberlitaş ve Kapalıçarşı girişlerini geçerek yürümeye devam ettiğinizde cadde doğrudan Beyazıt Meydanı'na ulaşır. T1 tramvayında Beyazıt-Kapalıçarşı durağı meydanın kenarındadır ve Roma kalıntıları durağın birkaç adım ötesindedir. Buradan kuzeye, üniversite duvarı boyunca yürüyerek Süleymaniye Camii'ne geçebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Beyazıt Kulesi'ne çıkılabilir mi?
Kule İstanbul Üniversitesi'nin bahçesindedir ve genellikle ziyaretçilere açık değildir. En iyi görünüm meydandan ve Süleymaniye'ye çıkan sokaklardandır.
Beyazıt Meydanı'ndaki Roma kalıntıları nedir?
4. yüzyılın sonunda I. Theodosius'un yaptırdığı forumun zafer takına ait sütun ve kemer parçalarıdır. Ordu Caddesi kenarında, açık alanda görülebilir.
Beyazıt Kulesi ne işe yarıyordu?
Yangın gözetleme kulesiydi. Gözcüler yangın çıktığında semtini gündüz sepetlerle, gece fenerlerle işaret ederdi.
