Nuruosmaniye Camii

Batı'ya açılan bir pencere: Osmanlı barokunun doğuşu

18. yüzyılın ortasında İstanbul, Avrupa sanatıyla artan temasın etkisiyle yeni bir süsleme dili arıyordu. Nuruosmaniye, bu arayışın bir sultan camisinde ilk kez büyük ölçekte uygulandığı yapıdır. Kaynaklarda mimarı olarak Simeon Kalfa adı geçer. Yapım I. Mahmud döneminde başladı, onun ölümünden sonra III. Osman döneminde bitirildi; caminin adı da ‘Osman'ın nuru’ anlamına gelir.

Klasik dönemin sade kubbe-yarım kubbe düzeni yerine burada dev kemerler üzerinde yükselen tek bir kubbe vardır. Kubbe kasnağındaki ve duvarlardaki çok sayıda pencere iç mekânı adeta ışıkla doldurur; kaynaklara göre caminin iç süslemesinde Nur suresine yapılan atıf, bu ışık temasını bilinçli olarak vurgular.

At nalı avlu ve rampalı hünkâr kasrı

Nuruosmaniye'yi diğer camilerden ayıran en belirgin özellik, klasik dikdörtgen yerine yarım daireye yakın, çokgen planlı revaklı avlusudur. Avluda dolaşırken kıvrılan revak sırası size barok mimarinin hareket ve akış fikrini hissettirir.

Caminin yan tarafında, sultanın atıyla çıkabilmesi için tasarlanmış rampalı bir hünkâr kasrı bulunur. Külliyenin kütüphanesi, değerli el yazmalarıyla bilinen tarihi bir koleksiyona ev sahipliği yapar. Dış cephede akantus yaprakları, S ve C kıvrımlı kornişler ve dalgalı saçak profilleri barok üslubun en kolay okunan işaretleridir.

Neler görülmeli?

• Tek büyük kubbe: Dört dev kemer üzerine oturan, pencerelerle kuşatılmış ışıklı kubbe.
• At nalı avlu: İstanbul'daki selatin camileri arasında benzersiz, kıvrılan revaklı avlu.
• Barok taş süslemeler: Dış cephedeki kıvrımlı kornişler, akantus motifleri ve dalgalı saçaklar.
• Hünkâr kasrı ve rampası: Sultanın atıyla ulaşabildiği özel giriş yapısı.
• Kapalıçarşı kapısıyla ilişkisi: Avludan çıkar çıkmaz çarşının en görkemli kapısına varırsınız.

Ziyaret ipuçları

Cami, Kapalıçarşı'nın kalabalığına bu kadar yakın olmasına rağmen içeride şaşırtıcı bir sessizlik vardır; alışverişe başlamadan önce ya da sonrasında kısa bir ziyaret için idealdir. Namaz vakitlerinde turistik ziyaretlere ara verilir; kıyafet ve davranış kuralları için cami ziyaret adabı rehberimize bakabilirsiniz.

Osmanlı barokunu daha iyi anlamak isterseniz aynı gün Laleli Camii'ni de görün: Laleli'nin, Nuruosmaniye'nin açtığı yolu birkaç yıl sonra nasıl yorumladığını karşılaştırmak keyiflidir. Klasik dönemle kıyaslamak içinse Süleymaniye Camii en iyi referanstır.

Sareban Hotel'den nasıl gidilir?

Nuruosmaniye, bu bölgede otelimize en yakın duraklardan biridir. Küçük Ayasofya'dan yokuş yukarı Sultanahmet'e, oradan Divanyolu'na çıkın ve Çemberlitaş'a kadar yürüyün. Sütunun hemen karşısından kuzeye ayrılan Vezirhan Caddesi ya da Nuruosmaniye Caddesi sizi birkaç dakikada caminin avlusuna ulaştırır. T1 tramvayında en yakın durak Çemberlitaş'tır.