Valens Su Kemeri, Roma İmparatoru Valens döneminde 4. yüzyılda tamamlanan ve İstanbul'un üçüncü ile dördüncü tepeleri arasındaki vadiyi aşarak şehre su taşıyan anıtsal bir su yoludur. Halk arasında Bozdoğan Kemeri olarak bilinir. Atatürk Bulvarı'nın kemerlerin altından geçtiği bu yapı, 1.600 yılı aşkın süredir ayakta kalan Roma mühendisliğinin İstanbul'daki en etkileyici örneğidir.
Bu sayfada5
Bir başkente su taşımak
Konstantinopolis'in tepeli yapısı ve büyük nüfusu, şehrin kuruluşundan itibaren su ihtiyacını en önemli sorunlardan biri yaptı. Trakya'daki kaynaklardan gelen uzun su yolu sistemi, bu kemerle vadiyi aşarak şehir merkezine ulaşıyordu. Kemer imparator Valens döneminde yapıldı; genellikle 368 yılı civarında tamamlandığı kabul edilir. Taşınan su, Yerebatan Sarnıcı ve Binbirdirek Sarnıcı gibi yapılardan oluşan şehir su sisteminde depolanıyordu.
Kemer, Bizans ve Osmanlı dönemlerinde defalarca onarıldı. Fetihten sonra Fatih Sultan Mehmed dönemindeki onarımlar ve Kanuni döneminde Mimar Sinan'ın yürüttüğü Kırkçeşme su yolları çalışmaları sayesinde yapı yüzyıllar boyunca işlevini sürdürdü. Bu yüzden duvarlarda farklı dönemlere ait taş ve tuğla örgüleri görmek mümkündür.
Kemerlerin ölçüsü ve bugünkü görünümü
Günümüze ulaşan bölümün uzunluğu yaklaşık 900 metreyi aşar; en yüksek noktası yaklaşık 29 metreye ulaşır. İki katlı kemer dizisi, arazinin en alçak noktasında, bugün Atatürk Bulvarı'nın geçtiği yerde en görkemli hâlini alır. Bulvar 1940'larda açıldığında trafik iki büyük kemerin altından geçirildi; böylece tarihi yapı modern şehrin gündelik akışının bir parçası oldu.
‘Bozdoğan’ adının kökeni kesin değildir; halk arasında farklı açıklamalar anlatılır. Hangi adla anılırsa anılsın, kemer özellikle akşamüstü ve ışıklandırıldığı saatlerde Tarihi Yarımada'nın en güçlü fotoğraf karelerinden birini sunar.
Neler görülmeli?
- Atatürk Bulvarı açısı: Arabaların iki büyük kemerin altından geçtiği, en bilinen perspektif.
- Saraçhane Parkı tarafı: Kemerin güney yüzünü ağaçların arasından sakin bir açıyla görebileceğiniz alan.
- Farklı dönem izleri: Kesme taş ve tuğla sıralarındaki değişiklikler, onarım katmanlarını ele verir.
- Şehzade Camii ile birlikte kadraj: Kemerin doğu ucundan Şehzade Camii minarelerini aynı karede yakalayabilirsiniz.
- Akşam ışıklandırması: Hava karardıktan sonra aydınlatılan kemerler bambaşka bir atmosfer yaratır.
Ziyaret ipuçları
Kemer açık alanda olduğu için ücretsizdir ve her saat görülebilir; ancak yapının üzerine çıkmak yasaktır ve tehlikelidir. Bulvarda trafik çok yoğundur, bu yüzden fotoğraf için yola ya da refüje çıkmayın; yaya geçitlerini ve kaldırımları kullanın.
Kemerin kuzey ucundaki eğimli sokaklar sizi Zeyrek yönüne götürür; Zeyrek Camii ve Fatih Camii buradan yürüyerek ulaşılabilecek iki önemli duraktır. Bizans dönemi yapılarını bir arada görmek isterseniz Bizans İstanbul'u rotası yazımıza göz atın; en iyi kareler için fotoğraf noktaları rehberimizde bu kemere de yer verdik.
Sareban Hotel'den nasıl gidilir?
Otelimizden kemere yürümek mümkündür ama uzunca bir yürüyüştür: Divanyolu ve Ordu Caddesi boyunca Beyazıt Meydanı'nı geçip Şehzadebaşı üzerinden devam ettiğinizde kemerin doğu ucuna ulaşırsınız. Daha pratik bir seçenek, T1 tramvayıyla Laleli-Üniversite durağına gelip buradan kuzeye yürümektir. Yakındaki Vezneciler metro istasyonu da kemere birkaç dakikalık mesafededir.
Sık sorulan sorular
Valens Su Kemeri ne zaman yapıldı?
Roma İmparatoru Valens döneminde yapıldı; genellikle 368 yılı civarında tamamlandığı kabul edilir. Sonraki yüzyıllarda Bizans ve Osmanlı dönemlerinde defalarca onarılmıştır.
Valens Su Kemeri'ni gezmek ücretli mi?
Hayır. Kemer açık alanda yer alır ve dışarıdan ücretsiz olarak görülebilir; yapının üzerine çıkılamaz.
Neden Bozdoğan Kemeri deniyor?
Adın kökeni kesin olarak bilinmiyor; halk arasında farklı açıklamalar anlatılır. Türkçede her iki ad da yaygın olarak kullanılır.
