Laleli Camii, Sultan III. Mustafa'nın 1760–1764 yılları arasında Ordu Caddesi üzerinde yaptırdığı, Nuruosmaniye'den sonra Osmanlı barokunun en önemli selatin camisidir. Altında tonozlu dükkânlar ve mekânlar barındıran yüksek bir kaide üzerinde yükselir; iç mekânındaki renkli mermer ve taş kaplamalarla dönemin zevkini yansıtır. Tramvay durağının hemen yanında olmasına rağmen çoğu gezginin gözünden kaçan bir duraktır.
Bu sayfada5
III. Mustafa'nın barok camisi
Laleli, Nuruosmaniye Camii'nin tamamlanmasından yalnızca birkaç yıl sonra inşa edildi ve yeni barok üslubun başkentte hızla benimsendiğini gösterdi. Mimarı olarak kaynaklarda Mehmed Tahir Ağa anılır. Caminin adıyla ilgili farklı rivayetler vardır; en yaygın olanına göre bu çevrede yaşamış Lâleli Baba adlı bir dervişin adı semte ve camiye verilmiştir.
Yapı, klasik dönemin geniş avlulu, zemine oturan düzeninden farklı olarak yüksek bir platformun üzerine oturtulmuştur. Merdivenlerle çıkılan bu kaidenin altında tonozlu dükkânlar ve geniş bir alt mekân yer alır; bu, cami ile çarşıyı dikey olarak birleştiren özgün bir çözümdür.
Renkli taşlar, kemerler ve ışık
İç mekânda kubbe, duvarlara yaslanan ayaklar ve kemerler üzerinde yükselir. Mihrap ve minber çevresindeki çok renkli mermer, somaki ve değerli taş kaplamalar, Laleli'yi çağdaşlarından ayıran en dikkat çekici özelliktir. Pencerelerin düzeni ve kıvrımlı kornişler, iç mekâna hareketli bir ışık oyunu kazandırır.
Dış cephede barok kıvrımlı saçaklar, dalgalı profiller ve süslü şadırvan dikkat çeker. Caminin bahçesinde III. Mustafa ile oğlu III. Selim'in birlikte yattığı türbe bulunur; Osmanlı'da ıslahat girişimleriyle tanınan III. Selim'in kabri, yapıya ayrıca bir tarihsel anlam katar.
Neler görülmeli?
- Yüksek kaide ve merdivenler: Caminin şehir seviyesinden yükseldiği etkileyici giriş.
- Mihrap çevresindeki renkli taşlar: Mermer ve somaki kaplamalarla zengin kıble duvarı.
- III. Mustafa ve III. Selim Türbesi: Baba ve oğul iki padişahın birlikte yattığı barok türbe.
- Barok şadırvan ve saçaklar: Kıvrımlı taş işçiliğinin dışarıdan en kolay görülen örnekleri.
- Alt kattaki tonozlu mekânlar: Cami ile çarşıyı birleştiren özgün yapı düzeni.
Barok üslubu karşılaştırın
Laleli'yi Nuruosmaniye ile aynı gün görmek, Osmanlı barokunun ilk yıllarını anlamanın en iyi yoludur. Nuruosmaniye'de tek kubbe ve at nalı avlu öne çıkarken, Laleli'de yüksek kaide ve iç mekândaki renk zenginliği ön plandadır. Klasik dönemle kıyaslamak için ertesi durağınız Süleymaniye Camii olabilir.
Cami ibadete açıktır; namaz vakitlerinde ziyaretlere ara verilir ve kıyafet kurallarına dikkat edilmesi beklenir. Ayrıntılar için cami ziyaret adabı rehberimize, Müslüman ziyaretçilere yönelik öneriler için Müslüman gezginler için İstanbul yazımıza bakabilirsiniz.
Sareban Hotel'den nasıl gidilir?
En kolay yol T1 tramvayıdır: Sultanahmet ya da Çemberlitaş durağından binip Laleli-Üniversite durağında indiğinizde cami tam karşınızdadır. Yürümeyi tercih ederseniz otelimizden Divanyolu'na çıkıp Çemberlitaş ve Beyazıt Meydanı üzerinden Ordu Caddesi boyunca batıya devam etmeniz yeterlidir. Tramvay hattının nasıl kullanılacağı için T1 tramvay rehberimize göz atabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Laleli Camii'ni kim yaptırdı?
Sultan III. Mustafa yaptırmıştır. Yapım 1760'ta başlayıp 1764 civarında tamamlanmıştır; mimarı olarak Mehmed Tahir Ağa anılır.
Laleli Camii'nin adı nereden geliyor?
Adın kökeni hakkında farklı rivayetler vardır. En yaygın olanına göre bu çevrede yaşamış Lâleli Baba adlı bir dervişin adından gelir.
Laleli Camii'nde kimler yatıyor?
Caminin bahçesindeki türbede Sultan III. Mustafa ile oğlu Sultan III. Selim birlikte yatar.
