Sokullu Mehmet Paşa Camii, Mimar Sinan'ın 1571–1572'de sadrazam Sokullu Mehmed Paşa ve eşi İsmihan Sultan için Kadırga yamacına inşa ettiği küçük ama kusursuz bir külliye camisidir. Dışarıdan mütevazı görünür; içeride ise İznik çinilerinin en parlak döneminden panolar ve Kâbe'den getirildiği rivayet edilen taş parçaları saklar. Hipodrom'un birkaç dakika güneyinde, gezginlerin çoğunun fark etmeden geçtiği bir hazinedir.
Bu sayfada6
Bir sadrazam, bir sultan kızı ve Mimar Sinan
Sokullu Mehmed Paşa, Kanuni Sultan Süleyman, II. Selim ve III. Murad dönemlerinde yaklaşık on beş yıl sadrazamlık yapmış, Osmanlı tarihinin en güçlü devlet adamlarından biridir. II. Selim'in kızı İsmihan Sultan ile evliliği, onu hanedana da bağladı. Çift, caminin yapımını dönemin baş mimarı Sinan'a verdi; kitabesi yapının 979 Hicri yılında, yani 1571–1572'de tamamlandığını bildirir.
Sinan'ın buradaki ustalığı, arazinin zorluğunu bir avantaja çevirmesinde görülür. Yapı dik bir yamaca oturduğu için medrese avlunun çevresine yerleştirilmiş, cami ise üst terasa alınmıştır. Aşağıdan gelen ziyaretçi, medresenin dershanesinin altından geçen merdivenlerle yukarı tırmanır ve birden karşısında şadırvanlı avluyu ve caminin revaklı cephesini bulur. Bu küçük tiyatro etkisi, yapıyı gezmeyi başlı başına bir deneyime dönüştürür.
İznik çinilerinin en olgun anı
İçeri girdiğinizde ilk dikkat çeken, kıble duvarını kaplayan çinilerdir. 1570'ler, İznik atölyelerinin zirve dönemidir: firuze ve kobalt mavisinin yanında, çininin yüzeyinde hafifçe kabarık duran mercan kırmızısı bu yıllara özgüdür. Lale, karanfil, hatayi ve rumi motifleri; pencere alınlıklarındaki hat panolarıyla birleşir. Mermer minberin sivri külahının da çiniyle kaplı olması, İstanbul'da nadir rastlanan bir ayrıntıdır.
Mahfillerin ahşap tavanlarında ve bazı kemer yüzeylerinde, restorasyonlarla korunmuş kalem işi süslemeler görülür. Kubbe, altıgen bir düzen üzerine oturur; bu sayede küçük iç mekân, olduğundan çok daha geniş ve ferah hissedilir.
Kâbe taşı parçaları nerede?
Caminin en çok merak edilen özelliği, rivayete göre Mekke'deki Kâbe'nin köşesinde bulunan Hacerü'l-Esved'den getirilmiş küçük siyah taş parçalarıdır. Kaynaklara göre bu parçalar giriş kapısının üstüne, mihraba ve minbere yerleştirilmiştir ve küçük çerçeveler içinde görülebilir. Ziyaretçilerin taşlara dokunmak yerine uzaktan saygıyla bakması uygun olur. Müslüman ziyaretçiler için bu ayrıntı, camiyi İstanbul'daki manevi duraklardan biri hâline getirir; daha fazla öneri için Müslüman gezginler için İstanbul rehberimize bakabilirsiniz.
Görmeden ayrılmayın
- Çini kaplı minber külahı: Mermer minberin tepesindeki firuze tonlu külah, caminin imza detayıdır.
- Mihrap duvarı: Çini panoları ve hat yazılarıyla kıble duvarı, fotoğraf için en güzel noktadır (flaşsız).
- Medrese avlusu: Revaklar ve şadırvan, Sinan'ın oran duygusunu küçük ölçekte gösterir.
- Dershane altındaki merdiven: Aşağı sokaktan girip yukarı tırmanarak yapıyı Sinan'ın tasarladığı sırayla keşfedin.
Ziyaret için pratik bilgiler
Giriş ücretsizdir. Cami mahalle camisi olarak kullanıldığı için namaz vakitleri dışında zaman zaman kapalı bulunabilir; vakitlere yakın gitmek, ancak namaz sırasında içeride gezmemek en pratik yoldur. Kıyafet kuralları diğer camilerle aynıdır. Sinan'ın diğer eserlerini de görmek isterseniz Mimar Sinan rotası iyi bir başlangıç olur.
Sareban Hotel'den nasıl gidilir?
Cami, otelimizden yokuş yukarı birkaç dakikalık yürüyüşle ulaşılan en yakın Sinan eseridir. Ziyaretten sonra aynı yokuşu çıkmaya devam ederseniz kısa sürede Sultanahmet Meydanı (Hipodrom) ve Sultanahmet Camii önüne varırsınız; dönüşte Küçük Ayasofya Camii üzerinden inmek güzel bir dairesel rota oluşturur.
Sık sorulan sorular
Sokullu Mehmet Paşa Camii'nde gerçekten Kâbe taşı var mı?
Rivayete göre camide Hacerü'l-Esved'den getirilmiş küçük taş parçaları bulunur ve kapı, mihrap ile minbere yerleştirilmiştir. Bu bilgi yüzyıllardır aktarılan bir gelenektir; ziyaretçiler parçaları çerçeveleri içinde görebilir.
Cami her zaman açık mı?
Hayır, mahalle camisi olduğu için namaz vakitleri dışında kapalı olabilir. Vakitlere yakın saatlerde gitmek en garantili yoldur.
Camiyi kim yaptı?
Cami, Mimar Sinan tarafından sadrazam Sokullu Mehmed Paşa ve eşi İsmihan Sultan adına 1571–1572 yıllarında inşa edilmiştir.
Sultanahmet Meydanı'na uzak mı?
Hayır, Hipodrom'un hemen güneyindeki yokuştadır; yürüyerek birkaç dakikada meydana çıkılır.
