Yeni Cami, Eminönü Meydanı'nda Galata Köprüsü'nün tam karşısında yükselen bir Osmanlı selatin camisidir; inşasına 1597'de başlanmış, 1665'te tamamlanmıştır. Resmî adı Yeni Valide Camii'dir ve iki ayrı valide sultanın himayesinde yapılmıştır. Denizden bakınca Tarihi Yarımada silüetinin en tanıdık parçalarından biridir ve ziyareti ücretsizdir.
Bu sayfada5
Yarım kalan bir cami, iki valide sultan
Caminin temelleri 1597'de, III. Mehmed'in annesi Safiye Sultan tarafından atıldı. İnşaatı Mimar Sinan'ın öğrencisi Davud Ağa üstlendi; onun ölümünden sonra işi Dalgıç Ahmed Ağa sürdürdü. Liman kıyısındaki zemin suya yakın olduğu için temellerin atılması uzun ve masraflı bir süreçti. 1603'te III. Mehmed'in ölümüyle Safiye Sultan'ın saraydaki etkisi azaldı ve yapı, duvarları yükselmiş hâlde yıllarca yarım kaldı.
Yarım asrı aşan bir bekleyişin ardından IV. Mehmed'in annesi Turhan Hatice Sultan projeyi yeniden ele aldı. Mimar Mustafa Ağa yönetiminde çalışmalar sürdürüldü ve cami 1665'te ibadete açıldı. Yani caminin bugün 350 yılı aşkın bir geçmişi olsa da, adındaki “yeni” o dönem için gerçekten yerindeydi.
Kubbeler, avlu ve çiniler
Cami, merkezi bir ana kubbe ile onu dört yandan destekleyen yarım kubbelerden oluşan klasik Osmanlı planını izler. Bu şema, Şehzade Camii ve Sultanahmet Camii ile akrabadır. Kubbe ve yarım kubbelerin kademeli olarak yükselmesi, özellikle Galata Köprüsü'nden bakıldığında yapıya piramit gibi bir görünüm kazandırır.
Revaklarla çevrili geniş avlunun ortasında zarif bir şadırvan bulunur. İç mekânda duvarların alt kısımlarını kaplayan İznik çinileri, lale, karanfil ve bulut motifleriyle mavi ve yeşil tonlarda bir süsleme düzeni oluşturur. Mermer mihrap ve minber ile kalem işleri, 17. yüzyıl saray zevkinin iyi bir örneğidir.
Neler görülmeli?
- Hünkâr kasrı: Caminin doğusunda, padişahın atından inmeden rampa ile ulaşabildiği özel köşk. Uzun bir restorasyondan geçmiş, dönem dönem ziyarete açılıyor.
- Turhan Hatice Sultan Türbesi: Külliyenin en büyük türbesidir; Turhan Sultan'ın yanı sıra IV. Mehmed ve sonraki dönemden birkaç padişah da burada yatar.
- Sebil ve çeşmeler: Türbenin yanındaki sebil, geçmişte yoldan geçenlere su dağıtılan zarif bir yapıdır.
- Avludaki şadırvan ve revaklar: Özellikle sabah ışığında fotoğraf için güzel bir çerçeve sunar.
- Meydandaki güvercinler: Merdivenlerin önü, güvercin yemi satan tezgâhlarıyla çocukların en sevdiği noktalardan biridir.
Bir külliyenin parçası olarak Eminönü
Yeni Cami tek başına bir yapı değil, bir külliyenin merkezidir. Külliyenin gelir kaynağı olarak inşa edilen Mısır Çarşısı, caminin hemen batısındadır; sıbyan mektebi, türbe ve sebil gibi yapılar da çevresine dağılır. Meydana çıkan her kapıdan Haliç, Galata Kulesi ve iskelelerin hareketliliği görünür. Caminin mimarisini ve çevresini daha iyi kavramak için Galata Köprüsü üzerinden geriye dönüp bakmanızı öneririz.
Cami ibadete açık bir mekândır; namaz vakitlerinde turistik ziyaret kısa bir süre durdurulur. Kıyafet ve davranış konusunda cami ziyaret adabı yazımızda ayrıntılı bilgi bulabilirsiniz.
Sareban Hotel'den nasıl gidilir?
Otelimizden Sultanahmet ya da Çemberlitaş durağına yürüyüp T1 tramvayına binin, Kabataş yönünde Eminönü durağında inin. Cami, durağın hemen karşısındadır. Yürümek isterseniz Sirkeci üzerinden deniz tarafına inen yol rahattır; Tarihi Yarımada'nın ticari dokusunu yol boyunca görürsünüz.
Sık sorulan sorular
Yeni Cami'ye neden yeni deniyor?
Yapı 17. yüzyılda tamamlandığında, çevredeki eski camilere göre yeni olduğu için halk arasında Yeni Cami adıyla anıldı. Resmî adı ise iki valide sultanın eseri olduğu için Yeni Valide Camii'dir.
Yeni Cami'ye turistler girebilir mi?
Evet. Namaz vakitleri dışında her inançtan ziyaretçi uygun kıyafetle girebilir. Giriş ücretsizdir; bağış kutusuna katkı tamamen isteğe bağlıdır.
Hünkâr kasrı ziyarete açık mı?
Hünkâr kasrı restorasyon sonrasında dönem dönem sergi ve ziyaretlere açılıyor. Açık olup olmadığını gitmeden önce resmî kaynaklardan kontrol etmenizi öneririz.
