Eyüp Sultan Camii ve Türbesi

Medine'den İstanbul surlarına bir sahabe

Ebû Eyyûb el-Ensârî, asıl adıyla Hâlid bin Zeyd, Medineli Ensar'dandır. Hz. Peygamber Mekke'den Medine'ye hicret ettiğinde, kendi evi ve mescidi inşa edilene kadar onu evinde misafir eden kişi olarak İslam tarihinde özel bir yere sahiptir.

İleri yaşına rağmen 7. yüzyılın ikinci yarısında İstanbul'u kuşatan Emevi ordusuna katıldı ve kuşatma sırasında hastalanarak vefat etti. Rivayete göre, surlara olabildiğince yakın bir yere defnedilmeyi vasiyet etmişti. Kabri yüzyıllar boyunca surların dışında kaldı. 1453'teki fetihten sonra, Fatih Sultan Mehmed'in hocası Akşemseddin'in kabrin yerini tespit ettiği anlatılır. Fatih, 1458'de buraya bir türbe, cami, medrese, imaret ve hamamdan oluşan bir külliye yaptırdı.

Kılıç kuşanma törenleri ve yeniden inşa

Eyüp Sultan, Osmanlı devletinin manevi merkezlerinden biri oldu. Yeni tahta çıkan padişahlar, saltanatın simgesi olan kılıcı burada, Eyüp Sultan türbesinin yakınında düzenlenen törenle kuşanırdı. Bu nedenle Eyüp, Osmanlı devlet hayatında yalnızca bir semt değil, meşruiyetin ve bereketin sembolüydü.

Fatih döneminden kalan ilk cami, 18. yüzyıldaki depremlerde ağır hasar gördü. III. Selim döneminde yıkılarak yeniden inşa edildi ve 1800'de ibadete açıldı. Bugünkü yapı, geç dönem Osmanlı mimarisinin barok etkiler taşıyan zarif çizgilerini gösterir: açık renkli taş, geniş pencereler ve aydınlık bir iç mekân. Avludaki yüzyıllık çınar ağaçları ve etrafta uçuşan güvercinler mekânın dingin atmosferini tamamlar.

Neler görülmeli?

• Eyüp Sultan Türbesi: Caminin karşısında, avlunun içindedir. İç duvarları farklı dönemlere ait zengin çinilerle kaplıdır. Türbe içinde sessizlik esastır; ziyaretçiler genellikle Fatiha okuyup dua eder.
• Türbenin avluya bakan penceresi: Kalabalık günlerde içeri giremeyenler, bu pencerenin önünde durarak dua eder.
• İç ve dış avlu: Yüzyıllık çınarlar, şadırvan ve revaklar; özellikle sabah saatlerinde huzurlu bir oturma yeri sunar.
• Çevredeki türbeler ve külliyeler: Eyüp'te, Mimar Sinan'ın Sokullu Mehmed Paşa için yaptığı türbe ve III. Selim'in annesine ait Mihrişah Valide Sultan Külliyesi gibi önemli yapılar da bulunur.
• Tarihi mezarlık: Caminin arkasından tepeye doğru uzanan mezarlıkta Osmanlı dönemi mezar taşları görülür; bu yol aynı zamanda Pierre Loti Tepesi'ne çıkar.

Ziyaret adabı: kutsal bir mekâna saygı

Eyüp Sultan, bir turistik noktadan önce yaşayan bir ibadet ve dua mekânıdır. Kadınların başlarını örtmesi, herkesin omuz ve dizleri kapatan bol kıyafetler giymesi beklenir. Camiye ve türbeye girerken ayakkabılar çıkarılır. Türbe içinde yüksek sesle konuşmak, dua edenlerin önünden geçmek ve fotoğraf çekmek uygun karşılanmaz. Bazı ziyaretçilerin türbeden çıkarken sırtını dönmeden geri geri yürüdüğünü görebilirsiniz; bu bir saygı geleneğidir.

Cuma günleri, kandil geceleri, bayramlar ve Ramazan boyunca yoğunluk çok artar. Hafta sonları da sünnet kıyafetleri içindeki küçük çocukların aileleriyle ziyarete geldiğine, yeni evli çiftlerin dua için uğradığına tanık olabilirsiniz. Daha fazla bilgi için cami ziyaret adabı ve Müslüman gezginler için İstanbul rehberlerimize göz atın.

Sareban Hotel'den nasıl gidilir?

Eyüp, Haliç'in en iç ucunda olduğu için otelimizden tramvayla doğrudan ulaşılamaz. En keyifli yol, T1 tramvayıyla Eminönü'ne gidip oradaki iskelelerden Haliç vapuruna binmektir. Vapur Fener, Balat ve Hasköy gibi iskelelere uğrayarak Eyüp'e ulaşır; seferler seyrek olduğu için güncel tarifeyi mutlaka kontrol edin. Ayrıntıları vapur rehberimizde bulabilirsiniz.

Alternatif olarak Eminönü'nden Haliç sahil yolunu izleyen otobüsler ya da taksiyle ulaşabilirsiniz. Eyüp ziyaretini Balat ve Fener gezisiyle birleştirmek de çok uygundur. Semtin genel rehberi için Eyüp sayfamıza bakabilirsiniz.