Eyüp, Haliç'in en iç ucunda, surların dışında kurulmuş ve İstanbul'un manevi merkezi sayılan tarihi bir semttir. Hz. Muhammed'in sancaktarı Ebu Eyyub el-Ensari'nin türbesi ve Fatih döneminde kurulan Eyüp Sultan Camii, semti yüzyıllardır bir ziyaretgâh yapmıştır. Türbe ziyaretinin ardından teleferikle çıkılan Pierre Loti Tepesi, Haliç'in en güzel manzaralarından birini sunar.
Bu sayfada7
İstanbul'un ziyaretgâhı: huzurlu ve kalabalık bir semt
Eyüp'ün havası İstanbul'un başka hiçbir yerine benzemez. Meydanda güvercinler, türbe kapısında dua eden aileler, tespih ve takke satan tezgâhlar, cuma günleri caminin avlusuna taşan cemaat… Hafta sonları sünnet kıyafetli küçük çocukların aileleriyle türbeyi ziyaret etmesi, yüzyıllık bir geleneğin bugün de sürdüğünü gösterir.
Semt kalabalık olduğu kadar sakindir de: yamaca yayılmış eski mezarlığın servileri arasında yürürken şehrin gürültüsü birden kaybolur. Burası bir gezi noktasından çok, İstanbulluların içtenlikle bağlı olduğu bir yerdir; ziyaretinizi bu duyarlılıkla planlamanız iyi olur.
Bir sahabe türbesinden sultanların kılıç kuşanma törenine
Ebu Eyyub el-Ensari, Hicret sırasında Hz. Muhammed'i Medine'deki evinde misafir eden sahabedir. Kaynaklara göre 7. yüzyıldaki Arap kuşatmaları sırasında İstanbul surları önünde vefat etmiş ve buraya defnedilmiştir. 1453'teki fethin ardından mezarın yeri, rivayete göre Akşemseddin tarafından bulunmuş; Fatih Sultan Mehmed de 1458'de türbe ve camiyi yaptırmıştır.
Osmanlı döneminde tahta çıkan her padişah, Eyüp Sultan'da kılıç kuşanarak saltanatını bir anlamda onaylatırdı. Bu nedenle semt, saray çevresinin gözde yeri oldu; devlet adamları ve saray kadınları türbeye yakın olmak için buraya camiler, çeşmeler ve kendi türbelerini yaptırdı. Bugünkü cami, 18. yüzyılın sonunda Sultan III. Selim döneminde yeniden inşa edilmiştir.
Eyüp'te neler görülür?
- Eyüp Sultan Camii ve türbesi: türbenin çini kaplı duvarları, avludaki yüzyıllık çınar ve cami içindeki barok izler.
- Pierre Loti Tepesi: adını 19. yüzyılın sonunda buraya sık gelen Fransız yazar Pierre Loti'den alan tepe; Haliç'in bütün kıvrımını gören seyir terasları.
- Eyüp mezarlığı: tepeye çıkan patika boyunca uzanan, sanatlı Osmanlı mezar taşlarıyla dolu tarihi mezarlık. Taşların üzerindeki kavuk ve çiçek motifleri sahibinin mesleğini ve cinsiyetini anlatır.
- Zal Mahmud Paşa Camii: Mimar Sinan'ın semtteki eseri; iki katlı avlusu ve yüksek kütlesiyle dikkat çeker.
- Miniatürk: Haliç kıyısında, Anadolu ve Osmanlı coğrafyasındaki önemli yapıların küçültülmüş maketlerinin sergilendiği açık hava parkı.
Yarım günlük Eyüp planı
- Sabah Eyüp Sultan Camii'ne varın; türbeyi sessizce ziyaret edin, avludaki çeşmede ve çınarın altında biraz dinlenin.
- Meydanın çevresindeki sokaklarda dolaşın, Zal Mahmud Paşa Camii'ne kadar yürüyün.
- Teleferikle Pierre Loti Tepesi'ne çıkın; çay eşliğinde Haliç manzarasını izleyin.
- Dönüşte mezarlığın arasından geçen patikayla yürüyerek inin ya da çocuklarla geldiyseniz öğleden sonrayı Miniatürk'te geçirin.
Ne yenir? Kaymaklı kahvaltıdan lokmaya
Eyüp'te yemek kültürü ziyaretçiye göre şekillenmiştir. Meydanın çevresinde kebap, pide ve köfte sunan geleneksel lokantalar, sabahları kaymak ve balla kahvaltı veren küçük dükkânlar bulunur. Özel günlerde ve kandillerde türbe çevresinde hayır için dağıtılan lokma, helva ve şerbet semtin ruhunun parçasıdır. Pierre Loti Tepesi'nde ise ince belli bardakta çay ve yanında simit ya da tost, manzaranın vazgeçilmez eşlikçisidir. Yiyeceklerin tamamı helal hassasiyetine uygun bir çevrede sunulur.
Aileler ve ilk kez gelenler için
Teleferik çocuklar için başlı başına bir macera olur; kısa ama manzaralı bir yolculuktur. Tepeden aşağı yürüyen patika dik ve yer yer basamaklıdır, puset ile inmek zordur; bu durumda dönüşte de teleferiği kullanın. Türbe ve cami ziyaretinde kadınların başörtüsü takması, herkesin omuz ve dizleri kapatan kıyafet giymesi beklenir. Ayrıntılar için cami ziyaret adabı yazımıza, Müslüman gezginlere yönelik öneriler için de bu rehberimize bakabilirsiniz.
Sareban Hotel'den Eyüp'e nasıl gidilir?
İki keyifli seçenek var. Birincisi, tramvayla Eminönü'ne ya da Karaköy'e geçip Haliç vapuruna binmek: vapur Balat ve Fener kıyılarına uğrayarak Haliç'in içine doğru ilerler ve Eyüp iskelesinde sizi bırakır. İkincisi, Eminönü'nden Haliç kıyısını izleyerek Eyüp'e uzanan tramvay hattını kullanmaktır. Vapur manzarası için gidişte vapuru, dönüşte daha hızlı olan tramvayı tercih edebilirsiniz. Vapurlar hakkında pratik bilgiler vapur rehberimizde.
Sık sorulan sorular
Eyüp Sultan Türbesi'ni gayrimüslimler ziyaret edebilir mi?
Evet. Uygun kıyafetle ve saygılı davranarak herkes ziyaret edebilir. Namaz vakitlerinde cami içinde turistik ziyaret yapılmaz; türbede de sessiz kalmak gerekir.
Pierre Loti Tepesi'ne yürüyerek çıkılır mı?
Evet, Eyüp Sultan Camii'nin arkasından başlayan ve mezarlığın içinden geçen yokuşlu bir patika vardır. Orta kondisyonda biri için rahattır ama yazın sıcakta ve çocuklarla teleferik daha uygundur.
Eyüp ile Balat aynı gün gezilebilir mi?
Evet, ikisi Haliç kıyısında birbirine yakındır. Sabah Balat'ı gezip vapur ya da tramvayla Eyüp'e geçmek ve günü Pierre Loti'de bitirmek güzel bir plandır.
Miniatürk Eyüp'e ne kadar uzak?
Miniatürk, Eyüp'ün hemen güneyinde, Haliç kıyısındadır. Haliç vapuru ya da kısa bir taksi yolculuğuyla kolayca ulaşılır.
