حصارهای دریایی مرمره استحکامات بیزانسی‌اند که قسطنطنیه را در برابر حمله از سوی دریا حفظ می‌کردند و در امتداد ساحل از سارایبورنو (Sarayburnu) تا یدی‌کوله (Yedikule) کشیده شده‌اند. جاهایی گسسته‌اند اما هنوز تأثیرگذار، و امروز میتوان در امتداد خیابان کندی دنبالشان کرد. بخش‌های اطراف کاخ بوکولئون، احرکاپی و کومکاپی ساده‌ترین بخش‌ها برای دسترسی و عکس‌خورترین آن‌ها هستند.
در این صفحه5
خط دفاعی که در سایهٔ حصارهای زمینی ماند
وقتی از حصارهای استانبول حرف می‌زنند، بیشتر مردم حصارهای زمینی سهلایه و عظیم را تصور می‌کنند؛ اما شهر در امتداد مرمره و شاخ طلایی نیز با سنگ احاطه شده بود. بخش مرمره حدود 8 کیلومتر طول دارد. مرحلهٔ نخست آن به زمان قسطنطین می‌رسد؛ با رشد شهر به سمت غرب، خط در زمان تئودوسیوس دوم و در نیمهٔ اول قرن پنجم گسترش یافت تا به حصارهای زمینی تئودوسیوس جدید برسد.
حصارهای دریایی هرگز به ضخامت و چندلایگی حصارهای زمینی نبودند: جریان‌های مرمره و ساحل کم‌عمق و صخره‌ای خودشان پیاده‌کردن نیروی بزرگ را دشوار می‌کردند، پس معمولاً یک دیوار با برج‌هایی که فاصلهٔ منظم داشتند کافی بود. در قرن نهم امپراتور تئوفیلوس بازسازی بزرگی انجام داد و کتیبه‌هایی با نام او هنوز در چند نقطه از این خط برجا مانده‌اند.
خواندن حصارها: کتیبه‌ها، مصالح بازاستفاده‌شده و دروازه‌ها
جلوی حصارها بایستید و از نزدیک نگاه کنید؛ مثل خواندن یک کتاب تاریخ است. نوارهای آجر یکی در میان با ردیف‌های سنگ می‌آیند و از میان بنا، تنهٔ ستون‌های مرمرین کهنه که افقی به‌عنوان تیر رابط کار گذاشته شده‌اند بیرون زده است: مصالح بازاستفاده‌شده (spolia) از ساختمان‌های قدیمی‌تر. روی بعضی برج‌ها می‌توانید کتیبه‌های یونانی و صلیب‌های حکاکی‌شده را تشخیص دهید.
بسیاری از نام محله‌های این ساحل هم از حصارها می‌آید: احرکاپی، چاتلادی‌کاپی، کومکاپی و ینیکاپی نام‌های عثمانی دروازه‌های دریایی قدیمی‌اند که روزگاری به بندرها، باغ‌های کاخ یا اسکله‌های ماهیگیران باز می‌شدند.
راه‌آهن و جادهٔ ساحلی: تاریخ جدید حصارها
زلزله، آتش‌سوزی و تعمیرات در طول قرن‌ها شکل حصارها را عوض کردند، اما بزرگ‌ترین تغییرات در دوران مدرن رخ داد. در اواخر قرن نوزدهم راه‌آهنی که از سیرکجی (Sirkeci) به سمت غرب می‌رفت در سمت داخلی حصارها کشیده شد و در این کار بخش‌هایی ویران شد. سپس در دههٔ 1950 خاک‌ریزی برای خیابان کندی حصارها را کاملاً از دریا جدا کرد.
نتیجه، تصویری تکه‌تکه است: جایی دیوار تقریباً به بلندی اصلی‌اش بالا می‌رود، جای دیگر دیوار پشتی خانه‌ها شده و در بعضی نقاط فقط پی‌ها باقی مانده است. در سال‌های اخیر در چند بخش مرمت و محوطه‌سازی انجام شده است.
کجا حصارها را در بهترین حالت ببینیم
- نمای بوکولئون: با پنجره‌های مرمرین جاخورده در حصارها، کاخ بوکولئون نگین کل این خط است.
- اطراف احرکاپی: برج‌هایی که فانوس دریایی احرکاپی بر آن‌ها تکیه دارد و بخش‌های بلند دو سوی آن.
- چاتلادی‌کاپی: درست غرب بوکولئون، بقایای دروازه‌ای دریایی که گفته می‌شود نامش از شکافی گرفته شده که زلزله ایجاد کرد.
- به سمت کومکاپی: هنگام راه رفتن به سمت غرب در امتداد ساحل و گذشتن از کومکاپی، دیوار را در هم تنیده با خانه‌ها و باغ‌ها می‌بینید.
- انتهای دیگر خط: در غرب، حصارهای دریایی در قلعهٔ یدی‌کوله به حصارهای زمینی می‌رسند.
از هتل ساربان چگونه برویم؟
حصارها همان نوار ساحلی درست پایین هتل ما هستند: از کوچههای ایاصوفیه کوچک سرازیری را پایین بروید، از خط راه‌آهن عبور کنید و جلوی شماست. پیادهراه خیابان کندی را به سمت شرق، به سوی بوکولئون و احرکاپی، یا به سمت غرب، به سوی کومکاپی، هر قدر دلتان خواست دنبال کنید. برای دنبال کردن بیزانس در یک روز کامل، مسیر استانبول بیزانسی را امتحان کنید.
پرسش‌های متداول
آیا دیدن حصارهای دریایی بلیت دارد؟
خیر. حصارها در فضای باز هستند و از پیادهراه، پارک ساحلی و کوچههای محله بهصورت رایگان دیده میشوند.
تفاوت حصارهای دریایی و زمینی چیست؟
حصارهای زمینی در سمت غرب شهر خطی دفاعی سهلایه و قدرتمندند. حصارهای دریایی در ساحل مرمره و شاخ طلایی نازکترند، معمولاً یک دیوار با برج، چون حمله از دریا از اساس دشوارتر بود.
حصارها در کجا بهتر حفظ شده‌اند؟
نمای کاخ بوکولئون و اطراف فانوس دریایی احرکاپی هم بهتر حفظ شده‌اند و هم ساده‌تر در دسترس‌اند.
تا کجا میتوان در امتداد حصارها قدم زد؟
پیادهراه از سارایبورنو تا ینیکاپی و فراتر ادامه دارد. از بوکولئون تا احرکاپی پیادهروی کوتاهی است؛ برای مسیری طولانیتر به سمت کومکاپی به غرب ادامه دهید.
