Üsküdar Mihrimah Sultan (İskele) Camii

Bir sultan kızı ve yeni bir mimarbaşı

Mihrimah Sultan, Kanuni Sultan Süleyman ile Hürrem Sultan'ın tek kızıydı ve sadrazam Rüstem Paşa ile evliydi. Osmanlı sarayının en nüfuzlu kadınlarından biri olan Mihrimah, Üsküdar'daki bu külliyeyi yaptırdığında Mimar Sinan mimarbaşılığa yeni gelmişti. Cami, Sinan'ın hanedan için tasarladığı ilk büyük yapılardan biri kabul edilir; külliyede medrese ve sıbyan mektebi de yer alır.

İskele Camii adı, yapının yüzyıllardır Üsküdar iskelesiyle olan yakın ilişkisinden gelir. Anadolu'ya giden kervanların ve hac yolcularının Üsküdar'dan yola çıktığı dönemlerde bu meydan, İstanbul'un Asya'ya açılan kapısıydı. Caminin denize bakan konumu bu yüzden tesadüf değildir: karşı kıyıdan gelen herkesi ilk o karşılar.

Neler dikkat çekiyor?

• Yüksek bir set üzerine oturan caminin önündeki geniş, saçaklı son cemaat yeri. Güneşte ve yağmurda cemaati koruyan bu cömert revak, Sinan'ın kıyı yapılarına yakışan bir çözümdür
• Revakın önündeki büyük şadırvan; iskele meydanının gündelik hayatına karışan bir buluşma noktası
• Merkezi kubbeyi üç yarım kubbeyle destekleyen plan ve sıra sıra pencerelerden süzülen ışık
• Tek şerefeli iki zarif minare; vapurdan yaklaşırken siluetini kolayca tanımanızı sağlar
• Caminin yakınındaki, 1728 tarihli III. Ahmed Çeşmesi: Lale Devri'nin süslemeli meydan çeşmelerinin en güzel örneklerinden biri

İki Mihrimah camisi ve bir rivayet

Mimar Sinan, Mihrimah Sultan için şehrin iki ucunda iki cami inşa etti: Üsküdar'daki bu yapı ve surların yanındaki yüksek tepede duran Edirnekapı Mihrimah Sultan Camii. Rivayete göre Sinan'ın Mihrimah'a karşılıksız bir hayranlığı vardı ve belirli günlerde güneş Edirnekapı'daki caminin arkasında batarken ay Üsküdar'daki caminin üzerinden doğardı. Mihrimah adının «güneş ve ay» anlamına gelmesi hikâyeyi daha da sevimli kılar. Tarihî bir belgesi yoktur ama iki camiyi görmek için güzel bir bahanedir.

Mihrimah'ın eşi adına yapılan ve İznik çinileriyle ünlü Rüstem Paşa Camii ile birlikte düşünüldüğünde, bu yapılar 16. yüzyıl İstanbul'unun güçlü bir ailesinin şehre bıraktığı izleri gösterir. Sinan eserlerini sırayla gezmek isterseniz Mimar Sinan rotası rehberimize bakın.

Ziyaret ederken

Cami ibadete açıktır; namaz vakitlerinde turistik ziyaretler kısa süreliğine durur. Omuzları ve dizleri örten kıyafet, kadınlar için başörtüsü ve girişte ayakkabıların çıkarılması beklenir. Ayrıntılar için cami ziyaret adabı rehberimize göz atabilirsiniz.

Cami meydanın hareketli köşesinde olsa da iç mekânı şaşırtıcı biçimde sakindir. Ziyaretten sonra sahile inip martılar eşliğinde simit ve çay molası vermek, Üsküdar'ın gündelik ritmini hissetmenin en kolay yoludur. Yürüme mesafesindeki Yeni Valide Camii ve biraz yokuş yukarıdaki Aziz Mahmud Hüdayi Türbesi, manevi bir Üsküdar gezisini tamamlar.

Sareban Hotel'den nasıl gidilir?

Bu cami, Anadolu yakasında otelimizden ulaşılması en kolay yerlerden biridir. Sirkeci'ye yürüyerek ya da T1 tramvayla gidip Marmaray'a binin; Boğaz'ın altından geçen tren tek durakta Üsküdar'a varır ve istasyondan çıktığınızda cami neredeyse karşınızdadır.

Denizden yaklaşmak isterseniz Eminönü, Karaköy ya da Kabataş'tan kalkan Üsküdar vapurları doğrudan caminin önündeki iskeleye yanaşır. Güverteden caminin kubbelerinin yavaş yavaş büyüdüğünü izlemek, 16. yüzyılda buraya gelen yolcuların gördüğü manzaraya en yakın deneyimdir.

Buradan sonra nereye?

• Sahil boyunca güneye yürüyerek Salacak'a ve Kız Kulesi manzarasına ulaşabilirsiniz.
• Kuzeye, Boğaz kıyısındaki çok kültürlü Kuzguncuk mahallesine kısa bir otobüs ya da taksi yolculuğuyla geçebilirsiniz.
• Metroyla tepeye çıkıp Türkiye'nin en büyük camisi olan Büyük Çamlıca Camii'ni görebilirsiniz.