Çiçek Pasajı

Naum Tiyatrosu'nun küllerinden doğan bina

Pasajın bulunduğu yerde bir zamanlar, Beyoğlu'nda opera temsilleri ve Avrupa'dan gelen kumpanyaları ağırlayan ünlü Naum Tiyatrosu vardı. 1870'teki büyük Beyoğlu yangınında tiyatro da yandı. Arsayı satın alan banker Hristaki Zografos Efendi, mimar Kleanthis Zanos'a zemin katında dükkânlar, üst katlarında konutlar bulunan gösterişli bir yapı tasarlattı. 1876'da tamamlanan bina, dönemin Paris pasajlarını çağrıştıran adıyla «Cité de Péra» olarak anıldı; halk arasında bir dönem sahibinin adıyla Hristaki Pasajı da denildi.

Pera'nın varlıklı ailelerinin oturduğu ve alışveriş yaptığı bu bina, İstanbul'daki ilk pasaj örneklerinden biri kabul edilir. Zemin kattaki dükkânlar terzi, pastane ve mağazalarıyla Grande Rue de Péra'nın şık alışveriş hayatının bir parçasıydı.

«Çiçek» adı nereden geliyor?

Pasajın bugünkü adı 20. yüzyılın ilk çeyreğine dayanır. Anlatılana göre 1917 Rus Devrimi'nden sonra İstanbul'a sığınan Rus göçmenler arasında, geçimini sağlamak için pasajda ve girişinde çiçek satan kadınlar vardı; zamanla yapı «Çiçek Pasajı» adıyla anılmaya başladı. Adın kökeni kesin olarak belgelenmiş olmasa da bu hikâye, Beyoğlu'nun 1920'lerdeki göçmen dünyasına dair en bilinen anlatılardan biridir.

Bina 20. yüzyılda bakımsız kaldı ve 1978'de bir bölümü çöktü. 1980'lerde yapılan kapsamlı restorasyonla cephe aslına uygun biçimde elden geçirildi ve pasaj bugünkü, üstü camla örtülü görünümüne kavuştu.

Mimariye dikkatle bakın

• Cephe: İstiklal'e bakan cephedeki pilastrlar, kemerli pencereler, balkon konsolları ve çatı hattı, Fransız İkinci İmparatorluk üslubunun tipik unsurlarını taşır.
• Cam çatı: Pasajın iç sokağını örten demir ve cam çatı, yağmurlu günde bile aydınlık bir iç mekân yaratır ve 19. yüzyıl Avrupa pasajlarının atmosferini hatırlatır.
• İki sokağa açılan plan: Pasaj İstiklal'den girip arka taraftaki sokağa açılır ve sizi doğrudan Balık Pazarı'na bağlar.
• Üst katlar: Bir zamanlar konut olan üst katların pencere süslemeleri, sokak seviyesindeki hareketliliğin ardındaki 19. yüzyıl yaşamını hatırlatır.
• Karşı kaldırımdan bakış: Binanın bütününü görmek için İstiklal'in karşı tarafına geçmek, cephenin simetrisini anlamanın en iyi yoludur.

Pasaj bugün ve aileler için notlar

Günümüzde Çiçek Pasajı'nın zemin katı baştan sona restoranlarla doludur ve pasaj daha çok bir yemek adresi olarak bilinir. Pasajdaki mekânların önemli bir kısmında alkollü içki servis edildiğini bilmekte fayda var. Alkolsüz bir ortamda yemek isteyen aileler pasajı mimarisi için kısa bir yürüyüşle gezip öğle yemeğini yakındaki esnaf lokantalarında ya da pastanelerde yiyebilir.

Pasajın hemen yanındaki Balık Pazarı; manav, turşucu, kuru yemiş ve baharat tezgâhlarıyla gündüz saatlerinde çocuklarla gezmesi eğlenceli, rengârenk bir çarşıdır. Yakındaki Avrupa Pasajı'nın aynalı iç mekânı da aynı dönemin bir başka güzel örneğidir.

Galatasaray çevresinde birlikte görülebilecekler

Pasaj, İstiklal Caddesi'nin en hareketli noktası olan Galatasaray Meydanı'na birkaç adım uzaklıktadır. Karşı tarafta Galatasaray Lisesi'nin tarihi kapısı, Meşrutiyet Caddesi yönünde ise Pera Müzesi yer alır. Caddenin kuzey ucuna yürürseniz Taksim Meydanı'na, güney ucuna yürürseniz Tarihi Tünel'e ve oradan Galata Mevlevihanesi'ne ulaşırsınız. Semtin tamamı için Beyoğlu ve Taksim rehberimize göz atın.

Sareban Hotel'den nasıl gidilir?

Otelimizden en rahat rota şöyledir: Sultanahmet ya da Çemberlitaş durağından T1 tramvayıyla Karaköy'e gidin, Tünel füniküleriyle Beyoğlu'na çıkın ve İstiklal Caddesi boyunca Galatasaray'a doğru yürüyün; pasaj, Galatasaray Lisesi'ni geçtikten kısa süre sonra caddenin sol tarafındadır. Alternatif olarak tramvayla Kabataş'a gidip F1 füniküleriyle Taksim'e çıkabilir, caddeyi Galatasaray'a kadar yürüyebilirsiniz. Nostaljik tramvayın Galatasaray durağı da pasaja çok yakındır.