ابلیسک تئودوسیوس

از نیل تا بسفر

ابلیسک از یک قطعه گرانیت اسوان تراشیده شد و در اصل در معبد بزرگ آمون در کارناک برپا بود. هیروگلیف‌های آن تحتمس سوم را همراه خدای شاهین‌سر، هوروس، نام می‌برند و لشکرکشی‌های او را که از فرات فراتر رفت جشن می‌گیرند. در سدهٔ چهارم آن را پایین آوردند و به اسکندریه فرستادند، جایی که سال‌ها منتظر ماند تا سرانجام تئودوسیوس آن را به پایتخت خود آورد.

آنچه می‌بینید فقط بخش بالایی تنهٔ اصلی است؛ گمان می‌رود بخش پایین در حمل یا برپاکردن شکسته باشد. با این همه ارتفاع آن نزدیک به 20 متر است. بر چهار مکعب برنزی استوار است که بر پایهٔ مرمرین نهاده شده و بیش از 1600 سال زمین‌لرزه را بی‌آنکه فرو بریزد پشت سر گذاشته است.

خواندن پایهٔ بیزانسی

داستان واقعی بر پایهٔ مرمرین است. چهار وجه آن تئودوسیوس را در کاتیسما، جایگاه امپراتور در هیپودروم، در میان خانواده، درباریان و نگهبانان نشان می‌دهد. در یک وجه او تاج پیروزی را برای برندهٔ مسابقه در دست دارد؛ در وجهی دیگر، فرستادگان قوم‌های بیگانه با هدیه زانو زده‌اند. نوازندگان و رقصندگان ردیف‌های پایین را پر می‌کنند.

پایهٔ پایین، برپاکردن ابلیسک را با طناب و چرخ‌چاه و نیز صحنه‌هایی از ارابه‌رانی نشان می‌دهد. دو کتیبه دارد، یکی لاتین و یکی یونانی: یکی می‌گوید برپاکردن 30 روز و دیگری 32 روز طول کشید. این تفاوت کوچک یادآور خوبی است که حتی بناهای باستانی هم همیشه با خود هم‌سخن نیستند.

به دنبال چه چیزهایی بگردید

• هیروگلیف‌ها: صحنه‌هایی نزدیک بالا که فرعون را در برابر خدا آمون نشان می‌دهد؛ نور کم‌ارتفاع خورشید حکاکی را واضح‌تر می‌کند.
• مکعب‌های برنزی: چهار تکیه‌گاه گوشه‌ای میان تنه و پایه.
• جایگاه امپراتور: لژ امپراتور و سپرهای نگهبانانش بر نقش‌برجسته‌ها.
• سطح قدیم زمین: گودال پیرامون نشان می‌دهد میدان مسابقهٔ بیزانسی چقدر پایین‌تر از میدان امروز بود.

از هتل ساربان چگونه برویم؟

از هتل ما شیب را تا انتهای جنوبی هیپودروم بالا بروید و میدان را به سمت شمال دنبال کنید: نخست از کنار ابلیسک سنگ‌چین و ستون مارها می‌گذرید و ابلیسک تئودوسیوس سومین بنا است، درست روبه‌روی دروازهٔ حیاط مسجد آبی. موزهٔ هنرهای ترک و اسلامی چند قدم آن‌سوتر در سمت غربی است.