Rumeli Hisarı Müzesi

Fetihten önceki hamle: Boğazkesen

II. Mehmed, Konstantinopolis kuşatmasına hazırlanırken şehrin Karadeniz'le bağlantısını kesmek istiyordu. Karşı kıyıda, büyük dedesi Yıldırım Bayezid'in 14. yüzyılın sonunda yaptırdığı Anadolu Hisarı zaten duruyordu. Genç padişah 1452 baharında Avrupa yakasında, Boğaz'ın en daraldığı kesimlerden birinde yeni bir kalenin inşasını başlattı. Kaynaklara göre binlerce usta ve işçinin çalıştığı inşaat, yalnızca dört ay kadar süren şaşırtıcı bir hızla tamamlandı.

Osmanlı kaynaklarında Boğazkesen adıyla da anılan kale, iki hisarın toplarıyla Boğaz'dan geçen gemileri denetledi; izin almadan geçmeye çalışan gemilere ateş açıldığı kaydedilir. Fetihten sonra askerî önemini yitiren yapı bir dönem zindan olarak kullanıldı, zamanla surların içinde küçük bir mahalle oluştu.

Üç büyük kule, üç vezir ve bir restorasyon öyküsü

Kalenin planı, arazinin dik eğimine uyan düzensiz bir çokgendir ve surlar yamaçtan kıyıya doğru iner. Üç büyük kule, inşaatı üstlenen vezirlerin adlarını taşır: Halil Paşa, Zağanos Paşa ve Saruca Paşa kuleleri. Rivayete göre padişah her kulenin yapımını bir vezire vererek aralarında bir yarış başlatmış, kuleleri birbirine bağlayan surların yapımını ise kendisi üstlenmişti.

Bugünkü görünüm büyük ölçüde 1950'lerdeki restorasyonun eseridir. Üç kadın mimarın (Cahide Tamer, Selma Emler ve Mualla Eyüboğlu Anhegger) yürüttüğü çalışmayla surların içindeki evler kaldırıldı ve kale müzeye dönüştürüldü. Avluda, Fatih döneminden kalma küçük mescidin minare kaidesi hâlâ görülebilir.

Gezerken nelere bakmalı?

• Surlar ve kule basamakları: Açık olan bölümlerde yükselip Boğaz'ı kuş bakışı izleyin; basamaklar yüksek ve düzensizdir.
• Mescit minaresi kalıntısı: Kalenin içindeki yaşamın, askerlerin ve ibadetin küçük bir hatırası.
• Açık hava tiyatrosu: Avluda yer alan ve yaz aylarında zaman zaman konserlere ev sahipliği yapan basamaklı sahne.
• Toplar ve gülleler: Avluda sergilenen Osmanlı dönemi topları ve taş gülleler; sergi düzeni restorasyonlara göre değişebilir.
• İki çağ aynı karede: Kalenin hemen kuzeyindeki Fatih Sultan Mehmet Köprüsü, 15. yüzyıl surlarıyla 20. yüzyıl mühendisliğini yan yana getirir.

Ziyaret ipuçları ve fetih hikâyesini tamamlamak

Kale dik bir yamaca kurulduğundan gezi bol merdiven ve eğim içerir; rahat ayakkabı şarttır, bebek arabası için uygun değildir. Surların bazı bölümlerinde korkuluklar alçak ya da yoktur; çocuklarla dikkatli olun. Müze son yıllarda restorasyon çalışmaları nedeniyle uzun süreler kapalı kalabildi; gitmeden önce açık olup olmadığını ve güncel ziyaret saatlerini resmî kaynaktan kontrol edin. Müze kartı seçenekleri için müze kartları rehberimize bakabilirsiniz.

Fethin hikâyesini daha geniş görmek isterseniz, 1453 kuşatmasının öbür ucunu anlatan Theodosius Kara Surları ve kuşatmayı dev bir resimle canlandıran Panorama 1453 Tarih Müzesi iyi birer tamamlayıcıdır. İlkbahar ve sonbahar ziyaret için en rahat mevsimlerdir; yazın avluda gölge sınırlıdır.

Sareban Hotel'den nasıl gidilir?

Otelimizden T1 tramvayıyla Kabataş'a gidin; buradan sahil yolu boyunca Sarıyer yönüne giden otobüslerden birine binip Rumelihisarı'nda inin. Yolculuk Beşiktaş, Ortaköy, Arnavutköy ve Bebek kıyılarından geçer. Daha keyifli bir alternatif, otobüsle Bebek'e gidip son bölümü sahil boyunca yürümektir; bu yolla Bebek Sahili'ni de görmüş olursunuz. Çevredeki diğer köyler için Boğaz köyleri sayfamıza göz atın.