Kamondo Merdivenleri

Bir banker ailesinin şehre bıraktığı imza

Merdivenler, 19. yüzyılda Osmanlı'nın en etkili finans ailelerinden biri olan Kamondoların reisi Abraham Salomon Kamondo tarafından, kaynaklara göre 1870'ler civarında yaptırıldı. Aile Galata'da banka, han ve apartmanlar inşa etmiş; Osmanlı hazinesine borç veren ve şehrin modernleşmesinde rol oynayan bir hanedana dönüşmüştü. Abraham Salomon Kamondo, cemaat okullarına verdiği destekle de tanınır.

Merdivenlerin neden yapıldığına dair en sevilen rivayete göre amaç, Kamondo çocuklarının yakındaki okula kolayca gidip gelmesiydi; bir başka anlatıya göre ailenin evi ile Bankalar Caddesi'ndeki iş yerleri arasında kısa bir yol açılmak istenmişti. Hangisi doğru olursa olsun, dik Galata yamacında yaya trafiğini kolaylaştıran bu basamaklar bugün de mahallelinin gündelik yolu olarak kullanılıyor.

Mimari: iki kıvrım, bir sahanlık

Merdivenleri özel kılan, iki kolun birbirine ayna gibi yansıyarak kıvrılması, ortadaki sahanlıkta buluşup yeniden ayrılmasıdır. Yukarıdan bakıldığında basamaklar iç içe geçmiş bir çift yay gibi görünür. Taş basamaklar, demir korkuluklar ve kıvrımlar arasındaki küçük kavisli teraslar; Neo-Barok ile erken Art Nouveau arasında gidip gelen zarif bir üslup oluşturur.

Merdiven, Fransız fotoğrafçı Henri Cartier-Bresson'un 1960'larda İstanbul'da çektiği ünlü bir kareyle uluslararası üne kavuştu. Bugün de fotoğrafçılar, özellikle yukarıdan aşağıya bakan açıyla, basamakların geometrisini yakalamaya çalışır.

Bankalar Caddesi: Osmanlı'nın finans sokağı

Merdivenlerin başladığı Bankalar Caddesi (resmî adıyla Voyvoda Caddesi), 19. yüzyılın sonlarında Osmanlı'nın finans merkeziydi. Cadde boyunca sıralanan görkemli taş binaların en dikkat çekeni, mimar Alexandre Vallaury'nin tasarladığı eski Osmanlı Bankası genel merkezidir. Bina bugün bir kültür ve araştırma merkezi olarak kullanılıyor ve bankacılık tarihine dair sergilere ev sahipliği yapıyor.

Cephelerdeki yazı ve arma izleri, eski banka ve sigorta şirketlerinin hatırasını taşır. Kısa bir yürüyüşte Galata'nın Levanten, Rum, Ermeni ve Yahudi topluluklarının şehir hayatındaki rolünü hissedebilirsiniz.

Fotoğraf ve ziyaret ipuçları

• En iyi açı: Üst uçtaki sahanlıktan aşağı doğru çekilen kareler kıvrımları en iyi gösterir; geniş açı objektif ya da telefonun geniş açı modu işe yarar.
• Işık: Sabah saatlerinde merdiven yumuşak ışık alır ve kalabalık azdır; öğle saatlerinde gölgeler serttir.
• Saygı: Burası mahallelinin günlük yolu; fotoğraf çekerken geçişi kapatmamaya ve basamaklarda uzun süre oturmamaya özen gösterin.
• Aileler için: Basamaklar dik ve yer yer aşınmıştır; bebek arabası taşımak zordur, küçük çocukların elini tutun. Yağmurlu havada taşlar kayganlaşabilir.

Merdivenlerden sonra: Galata'ya tırmanış

Merdivenin üst ucundan kısa bir yürüyüşle Galata Kulesi'nin eteğine varırsınız. Aşağı yönde ise Bankalar Caddesi sizi Karaköy Meydanı'na ve Galataport sahiline götürür. Böylece merdivenler, Karaköy ile Galata arasındaki gezinizin doğal bir bağlantı noktası olur. Tarihi Yarımada'daki kadrajlar için fotoğraf noktaları yazımıza da göz atabilirsiniz.

Sareban Hotel'den nasıl gidilir?

Otelimizin yakınındaki Sultanahmet ya da Çemberlitaş durağından Kabataş yönüne giden T1 tramvayına binip Galata Köprüsü'nü geçin ve Karaköy durağında inin. Karaköy Meydanı'ndan Bankalar Caddesi'ne girip Haliç yönüne doğru kısa bir yürüyüşle merdivenlerin alt ucuna ulaşırsınız. Tarihi Tünel'in Karaköy istasyonu da hemen yakındadır; dönüşte yokuşu tırmanmak istemezseniz Tünel'le Beyoğlu'na çıkabilirsiniz.

Semtin geri kalanını keşfetmek için Galata ve Karaköy rehberimize bakabilirsiniz.